شما ممکن است برای سال ها یا دهه ها این چرخه را در زندگی خود تجربه کرده باشید و راجع به این مسئله اطلاعات کافی داشته باشید، با این حال ممکن است سوالاتی راجع به این چرخه فیزیولوژی مطرح شود که پاسخ آن نیازمند تامل و بررسی دقیق باشد. لذا در ادامه مطلب به ۵ مورد از این ابهامات و پاسخ متخصصان در هر مورد پرداخته شده است.
▪ چرا بعضی از زنان دچار سندرم قبل از قاعدگی (PMS)می شوند؟ ـ این سندرم به دلیل حساسیت بدن نسبت به تغییرات هورمونی رخ می دهد. ۱۰الی۲۰ روز قبل از شروع قاعدگی، سطح هورمون هایی نظیر «پروژسترون» و «استروژن» سریعا تغییر می کند و باعث بروز علائمی نظیر پف کردگی، کج خلقی، حساسیت بافت پستان و احساس خستگی در بعضی از خانم ها می شود.
تقریبا ۹۰درصد از خانم ها این علائم را قبل از شروع قاعدگی تجربه می کنند و کمتر از ۲۰درصد از خانم ها این علائم را با شدت بیشتری دریافت می کنند که ممکن است عملکرد و روابط آنها را تحت تاثیر قرار دهد. در هر حال اگر جز هر کدام از این دو دسته هستید، باید تا آنجا که ممکن است برای حفظ سلامت عمومی بدن خود تلا ش کنید.
مثلا انجام تمرینات ورزشی منظم، نوشیدن مقدار کافی آب، تغذیه مناسب هر چند ساعت یکبار و اجتناب از مصرف الکل و کافئین می تواند کمک موثری در این زمینه باشد. برای رفع اختلالات خلقی قاعدگی نیز در بعضی از موارد، استفاده از مکمل کلسیم می تواند موثر باشد. طبق مطالعه ای انجام شده در سال۲۰۰۵ ثابت شده که مصرف بالای ویتامینD و کلسیم باعث عدم بروز علائم سندرم قبل از قاعدگی می شود.
زنانی که در ۴ وعده غذای روزانه از شیر کم چربی، فرآورده های لبنی و آب پرتغال خالص تغذیه می کنند کمتر این علائم را تجربه خواهند کرد. بعضی محققان معتقدند که کمبود کلسیم و ویتامینD باعث بروز سندرمPMS می شود. اغلب موارد، زنانی که علائم این سندرم را با شدت بیشتری تجربه می کنند، معتقدند که بعد از مصرف قرص های ضدبارداری تسکین می یابند. مصرف کم قرص های ضدافسردگی نیز می تواند جهت رفع کج خلقی موثر باشد.
▪ چرا در بعضی از موارد چرخه قاعدگی نامنظم می شود؟
ـ بعضی از زنان که تخمک گذاری منظمی ندارند، قاعدگی نامنظمی خواهند داشت. بعلاوه بیماری و استرس نیز بطور موثری چرخه را تحت تاثیر قرار می دهد. اما مهم تر از همه دانستن تعریف صحیح از قاعدگی منظم است. آنچه بعضی از خانم ها قاعدگی منظم می نامند، ممکن است صحیح نباشد. قاعدگی منظم یعنی دامنه زمانی بین ۲۵تا۳۵ روز، که از اولین روز قاعدگی شروع می شود و تا شروع قاعدگی بعدی محاسبه می گردد.
بعضی زنان فکر می کنند که چون هر ماه، در روز معینی قاعدگی اتفاق نمی افتد پس جزه دسته افراد با قاعدگی نامنظم هستند. در حالیکه این تفکر صحیح نیست. بعضی دیگر از زنان در محاسبه زمان وقوع این سیکل دچار اشتباه می شوند که در این مورد توصیه می شود زمان دقیق را یادداشت نمایند. سایر دلایل داشتن قاعدگی نامنظم یا از دست دادن چرخه (به غیر از احتمال حاملگی) عبارتند از: افزایش یا کاهش قابل توجه وزن، فعالیت شدید بدنی که ورزشکاران قوای جسمانی انجام می دهند و یا مشکلات هورمونی. اگر در اینصورت، ماه بعد، زمان قاعدگی به وضعیت نرمال برنگشت باید به پزشک اطلاع داد.
▪ آیا احتمال حاملگی در زمان قاعدگی وجود دارد؟
ـ این واقعه امکانپذیر است، اما نه با احتمال زیاد. نکته اینست که تشخیص دهید آیا خونریزی واقعا مربوط به قاعدگی است یا تنها خونریزی های خفیف (در حد لکه بینی) بین دو قاعدگی می باشد. بسیاری از زنان در زمان تخمک گذاری دچار خونریزی می شوند و اگر تصور کنید که مربوط به قاعدگی است، امکان حاملگی در این زمان وجود دارد. همچنین ممکن است در زمان نزدیک به انتهای قاعدگی، به دلیل آمیزش در محل رحم اسپرم باشد و دو یا سه روز بعد تخمک گذاری صورت بگیرد. در این حالت احتمال حاملگی زیاد خواهد بود.
▪ آیا قاعدگی بطورمطلق به معنای عدم حاملگی است؟
ـ در این مورد نمی توان ۱۰۰درصد مطمئن بود. زیرا ممکن است خونریزی مربوط به اوایل حاملگی باشد و همیشه نمی توان به راحتی تفاوت این دو را تشخیص داد، مگر اینکه مدت آن درست مثل قاعدگی طول بکشد. اگر خونریزی با علائمی نظیر تهوع همراه بود انجام تست حاملگی لازم است.
▪ آیا عدم تعویض به موقع نوار یا تامپون ممکن است خطر بروز سندرم شوک سمی را به همراه داشته باشد؟
ـ این سندرم نوعی بیماری با منشا» باکتریایی است، که اولین بار در سال ۱۹۸۰ کشف شد. در این زمان تعداد زیادی زنان به دلیل مصرف نوع خاصی از تامپون جاذب دچار علائم این بیماری شدند. در این حالت نوعی باکتری باعث تولید سم می کند و در نتیجه سندرم شوک سمی اتفاق می افتد.
علائم این سندرم عبارتند: از تب، لرز، اسهال، تهوع، درد عضلانی و کهیر، که بعضی متخصصان معتقدند; عدم تعویض تامپون برای مدت طولانی ایجاد محیط مغذی برای باکتری ها می کند و سندرم بروز می کند. برای اطلاع یافتن از زمان مناسب تعویض بهتر است از دستورالعمل برچسب روی محصول پیروی شود.
تا اسم کمخونی میآید همه خانمها فکر میکنند منظور کمبود آهن است. در حالی که کمخونی میتواند دهها علل مختلف داشته باشد که فقر آهن تنها یکی از آنهاست. بنابراین اگر همیشه احساس خستگی و بیحوصلگی میکنید یا با کمی فعالیت بدنی دچار تنگینفس میشوید سریع سراغ مکملهای آهن نروید! قبل از هر چیز باید وجود یا عدم وجود کمخونی و همچنین نوع آن را تشخیص دهید و بعد اگر لازم بود تحتنظر پزشک از مکملها استفاده کنید.
کمبودهایی که باعث کمخونی میشوند
عوامل تغذیهای کمخونی به ۴ گروه تقسیم میشوند: کمبود آهن، کمبود ویتامین B12، کمبود اسید فولیک و کمبود پروتئین. برای مثال کسانی که دچار سوءتغذیه مفرط هستند و پروتئین بدنشان به شدت کم شده است اضافه بر مشکلات عدیدهای که دارند به کمخونی نیز مبتلا هستند. اما معمولا کمخونی شکایت اصلی این بیماران نیست.
یعنی قبل از اینکه کم خون شوند آنقدر مشکلات و ضعف و رخوت دارند که دیگر کمخونی را مشکل اصلیشان به حساب نمیآورند. درکل وقتی صحبت از تاثیر سوءاختلالات تغذیهای بر کمخونی میشود بیشتر منظور کمبود ویتامین B12، اسید فولیک و آهن است. ویتامین B12 در گیاهان وجود ندارد و فقط در منابع حیوانی ازجمله گوشت و جگر یافت میشود. با مصرف گوشت و جگر، این ویتامین وارد بدن میشود و در معده به پروتئین خاصی وصل میشود و آن پروتئین، B12 را تا انتهای روده باریک هدایت و حمایت میکند تا در آنجا جذب شود. بنابراین اگر فرد معده سالمی داشته باشد و عوامل ترشحکننده محافظتی به موقع داخل فضای معده و روده وجود داشته باشد این ویتامین جذب روده میشود و بعد از آن توسط ناقلها به کبد و نقاط دیگر بدن میرود و ذخیره و مصرف میشود.
کمبود ویتامین B12 بیشتر در افرادی دیده میشود که یا ذاتا گیاهخوارند و سالها گوشت و جگر نخوردندیا اینکه برای مثال جراحی معده داشته یا چندین سال گاستریت مزمن و التهاب معده داشتهاند یا مبتلا به بیماریهایی بودهاند که به روده باریک آسیب میزنند. حتی اگر ذخایر ویتامین B12 در بدن کافی باشد با ابتلای فرد به این بیماریها ظرف ۳، ۴ سال به شدت دچار علائم کمخونی و مشکلات گوارشی و عصبی خواهد شد زیرا B12 در ساختوساز مخاط و در شبکههای عصبی بدن نقش بسزایی دارد. کمبود ویتامین B12 به مرور زمان باعث بزرگشدن سایز گلبولهای قرمز و به هم خوردن تناسب هسته و فضای خارج از هسته در داخل سلول میشود و در درازمدت میتواند فرد را به سوی کمخونی خیلی شدید و مخاطرهانگیز ببرد اما اگر به موقع تشخیص داده شود قابل درمان خواهد بود.
اگر خستگی، تنگینفس و ضعف دارید…
زمانی که اکسیژن به اندازه کافی به بافتها نمیرسد فرد دچار علائم خستگی زودرس، اختلال تمرکز، بیحوصلگی، بیحالی و ضعف میشود. این علائم بسته به مدت زمان کمخونی، حادبودن یا ناگهانی بودن آن میتوانند شدید یا خفیف باشند. مثلا ممکن است فردی ناگهان مقدار زیادی خون از دست داده باشد یا اینکه یک دفعه مغز استخوانش از کار افتاده یا سلولهای خون داخل فضای بدنش تخریب شده باشد.
حتی طی یک خونریزی حاد ممکن است فرد دچار تنگینفس، تشنگی هوا، ضعف شدید، ناتوانی در ایستادن، شوک و حتی مرگ شود. اما در حالتهای مزمن چون فرد در طول زمان به کمخونی عادت کرده، مکانیسمهای جبرانی گردش خونش طوری تنظیم شدهاند که با وجود کاهش نسبی گلبولهای قرمز هنوز امکان رساندن اکسیژن به بافتها را داشته باشد. برای مثال ممکن است یک فرد به جای اینکه هموگلوبین خونش ۱۴ باشد به ۷ رسیده باشد اما خیلی عادی به زندگی روزانهاش ادامه دهد و با شرایط کنار بیاید. اما فرد دیگری هموگلوبینش از ۱۴ به ۱۲ رسیده و دچار تنگینفس حاد، ضعف و بیحالی شده باشد. همه اینها به شدت و علت کمخونی بستگی دارد.
هموگلوبین خونتان چند است؟!
مایع قرمز رنگ جاری در عروق از آب و مواد سلولی تشکیل شده است. بخش آب آن که پلاسما نامیده میشود حاوی پروتئینهای انتقالی، ویتامینها، املاح و خود آب است. هورمونها و برخی عوامل دیگر از طریق جریان خون به بافتها میرسند یا از آنها بازمیگردند. سوختوساز بدن نیز با حمایت عوامل غیرسلولی داخل خون انجام میگیرد. از عمدهترین عوامل جامد داخل خون که رنگ قرمز خون را نیز تامین میکنند و بیش از ۹۵ درصد از عوامل سلولی را تشکیل میدهند، گلبولهای قرمز هستند.
این گلبولها در مغز استخوان ساخته میشوند و با انتقال اکسیژن به بافتها بخش اصلی انرژیرسانی به نسوج را انجام میدهند. بسته به سن و جنس هر فرد در هر میلیمتر مکعب از خون حدود۵/۳ تا ۷ میلیون گلبول قرمز وجود دارد. هر بار که تعداد گلبولهای قرمز از حداقل قابل قبول برای سن و جنس مورد نظر کمتر شود میتوان گفت فرد دچار کمخونی شده است. درواقع کمخونی یعنی کمشدن تعداد گلبولهای قرمز و محتوای هموگلوبین موجود در این گلبولها که کار اصلیشان انتقال اکسیژن است. دیگر هر زمان میزان هموگلوبین خون در خانمها کمتر از ۱۲ گرم و در آقایان کمتر از ۱۴ گرم در صد سیسی از خون شود میگوییم فرد کمخونی دارد.
یا از مغز استخوان است یا خارج آن!
دلایل کمخونی به ۲ سرگروه عمده تقسیم میشوند؛ سرگروه اول علتهایی است که تولید را در فضای مغز استخوان مختل میکنند. از این گروه میتوان به عوامل تغذیهای، اختلالات عملکردی سلول، تعطیلشدن سلولها در فضای مغز استخوان و اشغال فضای طبیعی مغز استخوان توسط سلولهای سرطانی اشاره کرد. این سلولهای سرطانی ممکن است از سلولهای خودی در مغز استخوان (لوسمی) یا از سلولهای بیگانه که به مغز استخوان دست میاندازند تشکیل شده باشند.
برای مثال ممکن است سلولهای سرطانی از ناحیه ریه، پروستات، سینه و … به مغز استخوان رسیده باشند و فضا را اشغال کرده باشند که به این پدیده متاستاز گفته میشود. سرگروه دوم دلایل کم خونی را عوامل داخل عروق و فضای خارج از مغز استخوان تشکیل میدهند. یعنی ممکن است مغز استخوان سالم باشد و تولید از مرکز مختل نشده باشد اما در داخل عروق و فضای خارج از مغز استخوان، گلبولهای قرمز به هر دلیلی ازجمله خونریزیهای حاد یا مزمن ریزش غیرعادی داشته باشند و از بدن خارج شوند یا اینکه عمرشان کوتاه شده باشد و زودتر از ۱۲۰ روز که عمر طبیعی هر سلول است از بین بروند که به این پدیده همولیز گفته میشود. از دیگر عوامل محیطی میتوان به انباشتهشدن گلبولهای قرمز خون در یک قسمت از بدن از جمله طحال اشاره کرد.
کمتر کسی به کمبود اسید فولیک مبتلا میشود
کمبود اسید فولیک کمتر در دنیا دیده میشود زیرا مصرف آن درمیان مردم رایج است و معمولا کسی نسبت به آن سوءتغذیه پیدا نمیکند. اگر هم کسی کمبودش را داشته باشد به دلیل مصرف زیاد اسید فولیک توسط بدن است. در حالت عادی مقداری اسید فولیک در بدن وجود دارد اما برای مثال یک خانم باردار یا برخی بیماران خاص مثل کسانی که بیماری پوستهریزی مزمن پایدار دارند و بدنشان مقدار زیادی اسید فولیک مصرف میکند ممکن است دچار کمبود آن شوند و در دراز مدت به کمخونی مبتلا شوند. کمبود B12 و اسید فولیک در مجموع شاید کمتر از ۱۰ درصد عوامل کمخونی در دنیا را شامل شوند. از همه اینها گذشته یکی دیگر از دلایل کمخونی، بیماریهای مزمن دیگر در بدن است.
نباید سرخود مکمل مصرف کرد
در حال حاضر مصرف مکملها و ویتامینها در دنیا بسیار شایع است و دلیل آن تبلیغات مفرط کارخانجات دارویی است. درحالی که توصیه به خرید آنها بدون نظر پزشک کاملا غیرعلمی است. اگر برخی از این مکملها بهخصوص ویتامینهای محلول در چربی مانند ویتامین A، D، K و E بیش از حد مصرف شوند مسمومیت ایجاد میکنند. عوارض مسمومیت با ویتامینهای محلول در چربی گاهی حتی شدیدتر از کمبود آن ویتامین در بدن است.
با این حال در مورد فقر آهن که شیوع آن در دنیا زیاد است، به خانمها در سنین باروری یعنی بعد از ۱۴سالگی تا قبل از یائسگی توصیه میشود سالی یک بار آزمایش آهن بدهند و اگر آهن بدنشان پایین بود حتما از مکمل آهن استفاده کنند. اگر هم دسترسی به پزشک ندارند و میبینند که عادت ماهانهشان شدید است و خون بیش از توقع از دست میدهند یا بارداریهای مکرر دارند، لازم است در سال حداقل صد عدد قرص فروس سولفات ایرانی که معادل ۵۰ میلیگرم آهن عنصری دارد، بخورند یا برای اطمینان بیشتر به پزشک مراجعه کنند و ذخایر آهنشان را بررسی کنند.
ضعف و خستگی، کشیدگی و درد عضلات، استفراغ و تهوع، پوست رنگ پریده و چسبناک، دمای طبیعی بدن، گرفتگی عضلات، سرگیجه، ضعف و غش، ادرار زرد تیره یا نارنجی، سردرد و اسهال را علائم نشان دهنده گرمازدگی است.
در صورتی که فردی این علامتها را مشاهده کرد باید سریعاً خود را به جای خنک مانند زیر سایه درخت برساند و شروع به نوشیدن مایعات خنک کند و در صورت داشتن اسهال، ضعف و بی حالی به پزشک مراجعه کند.
خوراکی و نوشیدنی های گرما زدگی
متأسفانه بیشتر افراد به علت دیر مراجعه کردن به پزشک دچار عوارضی میشوند که مهمترین آنها از بین رفتن کلیههاست که در پی آن کاهش حجم ادرار ایجاد شده و در نهایت منجر به دیالیز میشود بنابراین درمان باید در همان دقایق اولیه انجام شود.
بدون شک با افزایش دمای هوا، نوع مواد غذایی مورد استفاده افراد نیز باید تا حدودی تغییر پیدا کند. برخی خوراکیها هستند که سبب کاهش دمای بدن میشوند و خوردن آنها در فصل تابستان توصیه میشود. در ادامه به بررسی خوردنی های مفید برای جلوگیری از گرمازدگی می پردازیم.
1. میوه های مفید برای جلوگیری از گرمازدگی
برخی میوهها از قبیل :
گلابی
خیار
انگور
طالبی
هندوانه
این میوه ها سبب خنک ماندن بدن در فصل گرما هستند. این میوهها سرشار از آنتی اکسیدانهای ضروری هستند و علاوه بر آن، بخش قابل توجهی از آنها را آب تشکیل داده و مصرف آنها سبب میشود بدن در مواجهه با گرما، آب کافی داشته باشد.
مصرف لیمو ترش در فصل تابستان توصیه میشود. افراد میتوانند لیمو ترش را با آب و کمی شکر مخلوط کرده و مصرف کنند. خوردن شربت آب لیمو به همراه نعنا به کم کردن دمای بدن در هنگام اوج گرفتن گرما کمک میکند.
2. رفع گرمازدگی با شربت شیرین ممنوع
در حالت عادی درجه حرارت بدن بین ۳۶ تا ۳۸ درجه است، گرمازدگی به حالتی گفته میشود که دمای بدن به مدت طولانی و به دلایل محیطی و استعداد فردی به بیش از ۴۰ درجه افزایش یابد. بهتر است افراد آب خنک حاوی یخ در قالب بطری با خود داشته باشند تا در صورت تشنگی یا مواجهه با گرما از آن استفاده کنند و اگر برای مدت مدیدی قرار است در گرما باشند، مقداری نمک یا آبلیمو در آب نوشیدنی خود بریزند. وجود قند در مایعات هم عاملی برای دفع آب بدن است، چرا که هضم قند نیاز به آب دارد، بنابراین مصرف نوشیدنیهای شیرین مانند نوشابه و شربت در این موارد توصیه نمیشود.
3. از قهوه و چای بپرهیزید
نوشیدنیهای کافئیندار مانند قهوه و چای ادرارآور است و سبب از دست دادن آب بدن میشود و خوردن آن در فصل تابستان توصیه نمیشود. کاهش مایعات در بدن سبب گرمازدگی میشود و ما همزمان با از دست دادن مایعات در بدن سدیم و املاح هم از دست میدهیم بنابراین نمیتوانیم آب ساده را جایگزین کنیم و یکی از علتهایی که در فصل تابستان مردم مایل به خوردن مایعات شیرین مانند شربت بنوشند همین امر است.
4. شربت خاکشیر
گیاه دارویی خاکشیر تب بر و مسکن بوده و مصرف آن برای تسکین التهاب پوست و درمان کهیر توصیه میشود. گل و برگ خاکشیر برای رفع عوارض ناشی از کمبود ویتامین C موثر است، همچنین خاکشیر در درمان بیماریها ی برونشیت، تب، عوارض سرخچه، سرخک و مخملک نیز بسیار مفید است.
درخصوص تاثیر دارویی خاکشیر در تقویت معده و افزایش اشتها، نیز باید گفت: روغن چرب دانههای خاکشیر دارای لینولئیک اسید، لینولینیک اولئیک اسید، اروسیک اسید و استئاریک اسید است و در اسانس آن نیز بنزیل، برونپیل و آلیل دی سولفید وجود دارد. خاکشیر به طور تقریبی در تمام مناطق زراعی و زمینهای بایر اطراف مزارع و نیز زمینهای آیش مشاهده میشود.
5. شربت زرشک برای درمان گرمازدگی
با استفاده از زرشک تازه به صورت شربت به عنوان تصفیه کننده خون، به یک نوشیدنی بسیار گوارا در تابستان دست یابید. البته مصرف مقدار زیاد زرشک و یا ریشه و ساقه و برگ آن برای زنان حامله مناسب نیست، زیرا رحم را تحریک میکند و ممکن است باعث سقط جنین شود.
مصرف زیاد این گیاه به مدت طولانی میتواند سبب ناراحتی معده و رودهها شود و جذب ویتامینهای گروه B را در بدن مختل کند. عرق طبی زرشک که از تقطیر آب میوه زرشک به دست میآید، نیز خواص زیادی دارد از جمله کاهش کلسترول خون، کاهش قند خون، تقویت معده، رفع سوء هاضمه، درمان زخم معده و رماتیسم.
6. سکنجبین مناسب بری رفع گرمازدگی
سکنجبین شربت مناسبی برای فصل گرم است. پدربزرگها و مادربزرگها با روش تهیه این نوع شربت آشنایی کامل دارند، چراکه از قدیم و ندیم سکنجبین رفیق کاهو بوده و هر وقت که سفرهای از کاهو میگسترانند، سکنجبین نیز در کنارش بوده و هنوز هم ما ایرانیها دوست داریم این دو را با هم مصرف کنیم.
7. آب طالبی و گرمازدگی در تابستان
مطالعات نشان داده است، مصرف یک لیوان آب طالبی در روز به میزان ۲۵ درصد احتمال بروز فشار خون را کاهش میدهد.
محققان برای آزمایش، مقداری از پلاکتهای خون را گرفته با مقدار کمی عصاره یا آب طالبی شیرین مخلوط کرده و مشاهده کردند در طالبی عاملی وجود دارد که به شدت مانع از انباشته شدن غیرطبیعی پلاکتها میشود و در نتیجه از انعقاد و لخته شدن خون در رگها (که عامل حملههای قلبی است) جلوگیری میشود.
طالبی را بدون شکر یا چیزهایی دیگر به طور ساده باید پیش از غذا خورد، کسانی که طالبی را با نمک و فلفل میخورند، هضم آن را آسانتر میکنند ولی در مقابل، خاصیت ملین آن را کم میکند.
8. درمان گرمازدگی با مصرف بهلیمو
بهلیمو موثر در گرمازدگی است . به لیمو بوتهای که برگهای آن خواص زیادی دارد. برگهای این گیاه دارای بویی همچون لیمو هستند. دمکرده بهلیمو برای چربیسوزی بسیار موثر است. این نوشیدنی همچنین باعث تقویت عضلات و سیستم ایمنی بدن میشود و کاهش دهنده اضطراب است. برای تهیه این نوشیدنی به مقداری از برگ بهلیمو، آب داغ با دمای ٨٠درجه اضافه کنید و پس از خنکشدن بنوشید. اگر دوست دارید نوشیدنی شما شیرین باشد، پس از افزودن آب داغ به آن مقداری عسل بیفزایید.
9. آب آلبالوی ترش برای ریشه کن کردن گرمازدگی
آب آلبالو یا دمنوش آلبالوی ترش علاوه بر رفع عطش و تشنگی، برای افرادی که فشارخون بالا دارند، بسیار مفید است. جالب است که بدانید هر چقدر نوشیدنیها شیرینتر باشند، گرمی آنها بیشتر است. به همین دلیل توصیه میشود که آن را به صورت خام یا شربت کمشیرین استفاده کنید.
اگر میخواهید کمی آب آلبالویتان را شیرین کنید، شربت سکنجبین به آن اضافه کنید. آلبالو همچنین برای رفع تهوع، اضطراب و تلخی دهان بسیار موثر است.
10. خاکشیر و تخم شربتی
خاکشیر را حتما به صورت یخزده و با آبلیمو استفاده کنید، در غیراین صورت به جای رفع گرمازدگی باعث حالت تهوع در شما میشود. برای اینکه لازم نباشد مدام درگیر پاککردن و خیساندن خاکشیر باشید، مقدار زیادی از آن را تهیه کرده و پس از شستن داخل قالبهای یخ ریخته و روی آن مقداری آب بریزید.
به این ترتیب همیشه به خاکشیر تمیز و سرد دسترسی دارید. تخم شربتی از دانههای گیاه ریحان به دست میآید و بعد از ترکیبشدن با آب، به حالت ژلهای درآمده و آب را در خود جذب میکند که همین باعث رفع عطش و گرمازدگی میشود. از دیگر فواید تخم شربتی میتوان به درمان عفونت، یبوست و موثر برای کمکردن وزن اشاره کرد.
11. شربت گلاب بری گرمازدگی
شربت گلاب یک نوشیدنی خوشطعم برای درمان افسردگی، وحشت، تقویت قلب و برطرفکننده ضعف است. این شربت را میتوانید به تنهایی یا همراه با عرقیجات دیگر میل کنید. برای تهیه شربت گلاب، نبات و گلاب را با شعله ملایم بجوشانید و در حین جوشیدن کفهای آن را بردارید. وقتی شربت شما نصف شد، زعفران را با مقداری گلاب ترکیب کرده و به شربتتان اضافه کنید. شربت شما آماده است. به افراد گرمازده مقداری گلاب و یخ بخورانید تا دچار استفراغ شده و سموم از بدنشان رفع شود.
12. مصرف مرکبات در تابستان
مرکباتی مثل پرتقال، گریپفروت، لیمو و لیموترش ازجمله خنککنندهترین میوهها هستند. این میوهها صرفنظر از طعم خوبشان، میتوانند سلامت شما را حفظ کرده و سبب شوند جوانتر به نظر برسید. مرکبات غذایی بسیار خوب برای سلامت پوست هستند، زیرا دارای مواد گیاهی بسیاری هستند که بهعنوان آنتیاکسیدان عمل میکنند؛ ازجمله فلاوانونها، آنتوسیانینها، پلیفنولها و ویتامین C. همچنین مرکبات در عمل هضم بسیار اهمیت دارند، زیرا به تجزیه غذاهای سنگین و چرب کمک میکنند.
13. هویج رندهشده
در گرمای تابستان میتوانید به هویج رندهشده اعتماد کنید. قند موجود در این سبزیجات طبیعی هستند، در نتیجه علاوه بر انرژیرسانی، آب بدنتان را هم تأمین میکنند. خوردن هویج رندهشده که از قبل در یخچال گذاشتهاید، علاوه بر اینکه خنکتان میکند، میزان زیادی ویتامین، مواد معدنی، آنتیاکسیدانها و فیبر به بدنتان میرساند.
14. سبزیجات خنک
خیار، تربچه، کاهو و سبزیجاتی مثل اسفناج و منداب و نعناع در گروه سبزیجات خنک قرار میگیرند. همه این سبزیجات دارای مقدار فراوان آب بوده و میتوانند خون را رقیق کرده و به بدن کمک کنند تا گرما آزاد کند که این عمل اثر خنککننده دارد.
راههای زیادی برای ترکیب این سبزیجات در رژیم غذایی وجود دارد. فقط کافی است تا آنها را در سالاد تابستانی خود بریزید، در یک کاغذ برنج بپیچید تا رولهای سبزیجات به سبک تایلندی درست کنید یا آنها را در سوپ سرد گازپاچو پوره کنید.
15. نقش خیار در گرمازدگی
مقدار فراوان آب در خیار، همراه با طعم تازه و ترد این سبزی، آن را تبدیل به یک سبزی تابستانی عالی کرده است. خیار به خاطر خواص دارویی خود هم مورد توجه است. خیار همچنین خاصیت ادرارآوری دارد که سبب میشود مواد سمی از بدن خارج شده و پوست و بافت بدن شما را هم سالم نگه دارد.
خیار دارای کالری کم و مقدار کمی قند، کربوهیدرات و چربی است. همچنین این سبزی دارای مقدار زیادی ویتامین B، فسفر، کلسیم، روی و دیگر مواد معدنی است. خیارهای خردشده را روی ساندویچ یا برگر گذاشته یا با ماست، لیمو و نعناع ترکیب کنید.
16. تربچه و گرمازدگی
تربچه دارای آب فراوان است و منبع غنی ویتامین C به شمار میرود. این ویتامین خاصیت آنتیاکسیدان و ضدالتهاب دارد. همچنین تربچه منبع غنی پتاسیم است که خطر سنگ کلیه را کم کرده و مواد معدنی مانند گوگرد، آهن و ید دارد.
17. نعناع برای درمان گرمازدگی در تابستان
نعناع و سوسنبر هر دو خاصیت خنککننده و آرامشبخش دارند و رایحه تند آنها در هنگام گرما میتواند کمبود انرژی را در شما از بین ببرد. این ماده قبلا توسط گیاهخواران استفاده میشده است تا چای گیاهی، سنبلالطیب، پماد و محصولات دیگری بسازند که سبب آرامش ذهن و بدن میشود. بهعلاوه نعناع به سوءهاضمه و التهاب که اغلب در روزهای تابستان ما را آزار میدهند، کمک میکند.
18. مصرف لیموترش در تابستان
حتما میدانید که در هر فصلی از سال، باید به میزان کافی آب نوشید، اما در فصل تابستان به علت گرمای هوا این نیاز پررنگتر میشود. در نتیجه لازم است که روزانه حداقل یکونیم لیتر آب بنوشید. البته نوشیدن آب خالی برای خیلیها چندان دلچسب نیست. در این صورت است که میتوانید کمی آب لیموترش به داخل آب خنکتان بچکانید. این کار باعث میشود که آب بیشتری بنوشید و البته بدنتان خنکتر بماند. میتوانید به شربت آبلیمو نیز فکر کنید. فقط لازم است میزان قند افزوده به آن را کنترل کنید.
19. کدوی بخارپز
بخارپزکردن سبزیجات یکی از بهترین روشها برای حفظکردن آب داخل آنهاست. شما میتوانید سبزیجات مورد علاقه خود را امتحان کنید. بهتر است بدانید که کدو سرشار از آب است و به همین دلیل مصرف آن در هوای گرم بسیار توصیه میشود.
20. فواید مصرف توتفرنگی در تابستان
توتفرنگی سرشار از آب است و درعین حال شیرینی آن میتواند بهترین دسر پس از غذا باشد. فرقی نمیکند که آن را به صورت میوه تازه میل کنید یا اینکه از قبل کمپوت تهیه کرده باشید. در هرحال توتفرنگی دوست روزهای گرم است. البته در تهیه کمپوت یا پوره آن نیاز به شکر زیاد ندارید. یادتان باشد که توتفرنگی و همچنین هلو سرشار از آب هستند.
21. آبدوغخیارو گرمازدگی
آبدوغخیار نقش موثری در آبرسانی سریع به بدن، رفع تشنگی، گرمازدگی و دفع سموم از بدن دارد. آرامبخش، خوابآور و خونساز است و انرژی بدن را هم افزایش میدهد.
برای مقابله با گرمازدگی در تابستان به این نکات توجه کنید:
خام بخورید: خوشبختانه برای ما میوهها و سبزیجات خام یک غذای تابستانی عالی هستند و نیاز به آمادهکردن نداشته یا کار کمی دارند. اگر باید غذا بپزید، به روشهای آشپزی سریع فکر کنید؛ ازجمله بخارپزکردن، سفیدکردن و سرخکردن سریع.
ادویه بزنید: این مسأله اتفاقی نیست که بیشتر مردمی که در نواحی گرم دنیا هستند، غذاهای ادویهدار زیاد میخورند. مقدار متعادل از ادویههایی مثل زنجبیل تازه، فلفل قرمز، کاین و فلفل سیاه در ابتدا شما را گرم میکنند، اما در واقع به خنکشدنتان کمک میکنند. مقداری فلفل قرمز به ماهی بریانشده یا آبی که مرغ را در آن میخوابانید، اضافه کنید یا با زنجبیل تازه رندهشده، روغن کنجد، سویا و سرکه سفید، سرکه خنککننده درست کنید.
به گزارش دکتر سلام، از داروهای کورتون دار جهت درمان آلرژی استفاده نکنید. رئیس انجمن آسم و آلرژی همچنین تاکید کرد:«برای درمان آلرژی هرگز نباید داروهای کورتن دار را تجویز کرد ، چرا که مصرف این گونه داروها با توجه به اینکه درمان مناسبی هم نیست ، در سنین بالاتر احتمال ابتلا به پوکی استخوان را به خصوص در میان زنان افزایش میدهد. برای درمان حتما به پزشک مراجعه کرده و از داروهای مخصوص به درمان این امر استفاده کنید.»
به گزارش خبرنگار «دکتر سلام»، یکی از عوامل اصلی سیستم ایمنی بدن مقابله با عوامل مهاجم مثل ویروس ها و میکروبها میباشد.آلرژی واکنش بیش از حد یا نامناسب سیستم ایمنی بدن نسبت به مواد بی ضرر موجود در محیط زندگی مثل مواد غذایی یا گرده گیاهان میباشد.برای مثال گرده گیاهان میتواند سیستم ایمنی شخص آلرژیک را طوری تحریک کند که گویی با یک خطر جدی روبروست.
هنگامیکه سیستم ایمنی فرد آلرژیک در معرض یک ماده حساسیت زا قرار میگیرد بدن برای مبارزه با ماده مذکور شروع به تولید نوع خاصی پادتن میکند که lgE نام دارد.پادتن ها به نوعی سلول خونی به نام ماست سل متصل شده و ماست سل ها مواد شیمیایی مختلفی از جمله هیستامین آزاد میکند که عامل اصلی بروز بسیاری از علائم آلرژیست.
مواد حساسیت زا به موادی گفته میشود که قادر به تحریک سیستم ایمنی بدن در تولید پادتن میباشند.حدود 20 تا 30 درصد جمعیت دنیا به نوعی آلرژی مبتلا هستند که حتی گاهی این واکنشات الرژیک شدید و کشنده و همراه با علائمی نظیر کاهش فار خون و شوک میباشد.
برای دریافت اطلاعات بیشتر و همچنین روشهای پیشگیری آلرژی با «دکتر مصطفی معین» رئیس انجمن آسم و آلرژی ایران به گفتگو نشستیم .
وی گفت:«نقش تغییرات آب و هوایی را که به علت توسعه نامتوازن در کشورهای صنعتی و برخی کشورهی در حال توسعه منجر به آسیب های زیست محیطی شده و خواهد شد.تاثیر این موارد را در افزایش شیوع آسم و آلرژی و بیماریهای مزمن تنفسی نباید نادیده گرفت.»
دکتر معنی ادامه داد:«با تجمع گازهای گلخانه ای در جو و گرم شدن تدریجی زمین دانشمندان پیش بینی میکنند که درآینده غلظت اوزون در سطح زمین بالاتر میرود،فصول و دوره های گرد افشانی طولانی ترمیشود و افزایش رطوبت و کاهش سطح بهداشت منجر به تکثیر قارچها و هیره ها و شیوع بیشتر آسم و الرژی و عفونت های تنفسی خواهد شد.همانطور که میبینید شروع آلرژی های فصلی از اواسط فروردین به ماههای بهمن و اسفند کشیده شده است.»
وی همچنین راه هایی برای پیشگیری و معالجه آسم به شرح زیر توصیه کرد :
1. استفاده از شیر مادر برای نوزادان 2. حداقل هفته ای 3 بار با جاروی برقی اتاق خواب خود را تمیز و گردگیری کنید و دمای اتاق را در حدود 22 درجه تنظیم کنید. 3. بهتر است به جای فرش و موکت در اتاق خواب از سرامیک ، پارکت و یا گلیم های نازک استفاده کنید. 4. از خوابیدن روی زمین ، مبل و یا کاناپه خودداری کنید. 5. از دستگاه بخور فقط برای سه روز اول سرماخورگی استفاده کنید. 6. از پر و پشم در بالش و تشک و لحاف استفاده نکنید. 7. از پرورش گل و گیاه در داخل اتاق خودداری کنید 8. از نگهدای حیوانات اهلی خونگرم مثل پرندگان ، گربه ،سگ ،خرگوش و….در محیط خانه بپرهیزید. 9. حشراتی مانند سوسک و پشه و زنبور که ایجاد حساسیت میکنند باید دفع شوند. 10. در هوای طوفانی کمتر از اتاق خارج شوید و خود را کمتر در معرض باد قرار دهید. 11. در هوای باز ورزش نکنید. 12. از تماس با عطر و ادکلن و بوهای تند شیمیایی مانند انواع شوینده ها رنگ نفت و بنزین و بوی سرخ کردنی جلوگیری کنید. 13. از قرار گرفتن در معرض دود سیگار،اسپند و دود آتش بپرهیزید.
متخصص گوش، حلق و بینی فشار دادن محل خونریزی بینی و استفاده از کمپرس سرد در پشت گردن و پشت بینی را از راههای قطع خونریزی بینی برشمرد.
ابراهیم رزم پا، متخصص گوش، حلق و بینی در گفت وگو با فارس درباره خون دماغ شدن در برخی افراد اظهار کرد: طبق آمار به طور تقریبی یک نفر از هر 10 نفر دست کم یکبار سابقه خونریزی شدید از بینی داشته است که ممکن است خفیف یا خیلی شدید باشد که به علت ضربه یا دستکاری بینی و از بین رفتن لایه محافظ داخل آن ایجاد می شود.
وی تصریح کرد: پس از خونریزیهای قاعدگی، خونریزی بینی شایعترین خونریزی خودبخودی در انسان است که به علت پارگی عروق مخاط بینی که بدون محافظ میباشد اتفاق میافتد و شایعترین محل خونریزی در اطفال و بالغین جوان قسمت قدامی تیغه بینی است که خونریزی این ناحیه را میتوان به آسانی کنترل نمود.
رزم پا افزود: مشکلترین و پیچیدهترین محل خونریزی در قسمت خلفی – فوقانی جدار خارجی و تیغه وسط بینی در اشخاص مسن است.
این متخصص گوش، حلق و بینی گفت: خون دماغ شدن معمولا به علل موضعی شامل واکنش التهابی تغییرشکل ساختمانی، وجود جسم خارجی، تماس با مواد شیمیایی سمی، مداخله جراحی و تومورهای داخلی بینی ایجاد می شود.
وی خاطرنشان کرد: اگر به مدت 5 دقیقه قسمت جلویی بینی را در سمت خونریزی به روی تیغه بینی با انگشت دست بفشاریم بسیاری از خونریزیهای بینی مهار میشوند و اکیدا به بیماران گوشزد میشود که پنبه یا دستمال در بینی خود نگذارند. زیرا ممکن است هنگام در آوردن آنها دچار مشکل شوند و مخاط بینی بیشتر دچار آسیب شوند.
رزم پا افزود: قراردادن کمپرسهای سرد در پشت گردن و همچنین پشت بینی نیز از روش های بند آوردن خون خارج شده از بینی است.
این متخصص گوش، حلق و بینی تصریح کرد: در هنگام خون دماغ شدن نشستن بیمار و خم کردن بالاتنه به سمت جلو، باز کردن دهان و خارج شدن خون های وارد شده به دهان و در نهایت بازگشتن به حالت عادی نشستن است.
وی گفت: حدود 10% خون دماغهای خلفی به روشهای درمانی معمولی پاسخ نمیدهد و مداخله جراحی لازم است.
وقت آن است که پف شکمتان را خالی کنید. نفخ ــمایع جمع شده بین سلولهای بدنــ میتواند بخاطر هضم نادرست، سدیم بیش از حد یا عادت ماهیانهتان بوجود بیاید. اما به گفته کارشناسان، اگر به چیزی که میخورید توجه داشته باشید، معمولا میتوانید از نفخ جلوگیری کنید.
خبر خوبی است، مگر نه؟ با این مواد غذایی از بین برنده نفخ، در تمام طول سال اندامی متناسب داشته باشید:
آب همراه با لیمو
بسیاری از مردم هنگامیکه دچار نفخ میشوند، از خوردن آب صرف نظر میکنند. در حالیکه در واقع باید برعکس اینکار را انجام دهند. دیوید گروتو، دارای مدرک RD، عضو هیات مشاوره FITNESS و نویسنده “۱۰۱ ماده غذایی که میتوانند زندگی شما را نجات دهند و بهترین چیزهایی که میتوانید بخورید” میگوید: مردم فکر میکنند هنگامیکه دچار احتباس آب میشوند، باید نوشیدن آب را کاهش دهند اما این درست نیست. حفظ آب در واقع، روش بدن شما برای نگه داشتن مایعات است تا دچار کم آبی نشوید. گروتو میگوید: اگر مشکل نفخ دارید، زمان آن است که مایعات بیشتری مصرف کنید، نه اینکه آنها را محدود کنید. از آنجا که لیمو هنگامیکه به آب اضافه شود، یک ادرار آور طبیعی و یک ملین ملایم است، مصرف این مایع میتواند به کاهش مقدار نمکی که در بدن باقی مانده، کمک کند. فقط مطمئن شوید که آن را از لیوان مینوشید، نه از نی، تا هوای اضافی نبلعید.
هندوانه
تمام انواع صیفیجات برای سلامتی شما مفید هستند اما هندوانه، بعنوان یکی از آبدارترین میوهها، شناخته شده است. احتمالا به این خاطر است که از ۹۲٪ آب تشکیل شده است. به گفته گروتو، هندوانه خاصیت ادرار آوری طبیعی دارد و یک منبع عالی از پتاسیم است. او میگوید: وقتی صحبت از کنترل نفخ میشود، تعادل بین سدیم و پتاسیم، مهم است. برای تهیه یک نوشیدنی خانگی، لیمو، خیار، هندوانه و رزماری را با هم مخلوط کنید (احتیاط: هنگامیکه این نوشیدنی را مصرف میکنید، ممکن است بیشتر از حد معمول به استفاده از دستشویی نیاز پیدا کنید).
رزماری و زردچوبه
رزماری تقریبا برای درمان هر چیزی به کار میرود، از سوزش سردل و سر درد گرفته تا دندان درد و فشار خون بالا.جکی نیوجنت، دارای مدرک RD، کارشناس تغذیه آشپزی، عضو هیئت مشاوره FITNESS و سر آشپز میگوید: رزماری، گاز روده را نیز درمان کرده و به هضم کمک میکند. او توصیه میکند که رزماری را در چایتان خیس کنید یا آن را با کرفس یا جعفری مخلوط کنید و با استفاده از آن غذای همیشگیتان را بپزید. زردچوبه، بخاطر تواناییش برای مبارزه با درد و التهاب، در آسیا با ارزش است. زردچوبه برای کمک به ناراحتی معده و کاهش نفخ نیز مفید است.از این ادویه زرد روشن در غذاهای آسیایی یا برای طعم دادن به غذاهای مورد علاقه تان استفاده کنید.
لوبیا و عدس
اکثر بیماران گروتو که مشکل نفخ دارند، سدیم بیش از حد مصرف کرده و فیبر و پتاسیم کمی را دریافت کردهاند. او میگوید: کاهش سدیم و افزایش پتاسیم مصرفیتان، تقریبا یک اثر فوری در کاهش نفخ خواهد داشت. عدس با مقدار فیبر بالایی که دارد، انتخاب خوبی برای کمک به هضم است. مواد غذایی غنی از پتاسیم شامل لوبیا سفید، دانههای سویا و لوبیای لیما هستند و همچنین بالاترین فیبر را در بین سبزیجات دارند. نیوجنت میافزاید که لوبیاها بطور طبیعی سرشار از استروژن و پروتئین هستند و میتوانند نفخ ناشی از عادت ماهانه را کاهش دهند.
ماست
از آنجا که افراد بسیاری به لاکتوز حساس هستند، بهتر است در اسموتی بعدیتان بجای شیر از ماست استفاده کنید، بخصوص ماستهای پروبیوتیک. نیوجنت میگوید: ماست از پیش هضم شده است و قند شیر، تجزیه شده است. در حالیکه در شیر، اینگونه نیست، و همین امر میتواند باعث گاز و نفخ شود. ماهیت پروبیوتیکهای لاکتوباسیلوس و اسیدوفیلوس موجود درماست میتواند علائم نفخ را بهبود ببخشد. برای تهیه یک اسنک ضد نفخ جدید، مقداری خربزه در ماست بریزید.
برای آنکه شکمتان را در تمام طول روز، تخت نگه دارید، گروتو و نیوجنت میگویند که این راهنماییها را به یاد داشته باشید:
مصرف سدیمتان را به حداقل مقدار ممکن برسانید و بجای غذاهای فراوری شده، مواد غذایی تازه را انتخاب کنید. بعنوان مثال، سینه بوقلمون تازه نسبت به بوقلمون فراوری شده و بسته بندی، سدیم کمتری دارد.
مصرف الکلتان را کاهش دهید. هنگامیکه بیش از حد الکل مینوشید، میتوانید دچار کم آبی شوید که باعث میشود بدنتان، مایعات را جذب کند.
اگر نفختان بعلت یبوست است، به غذاهایی روی بیاورید که آب را در خود نگه میدارند مانند سبوس گندم یا غلات سبوس دار.
شیوه زندگی شما میتواند بر نفخ تاثیر بگذارد، بنابراین مطمئن شوید که به مقدار کافی میخوابید و هر روز حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت فیزیکی انجام میدهید تا مایعات در بدنتان به حرکت در آیند. اگر زیاد مسافرت میکنید و درهواپیما مینشینید یا تمام روز در پشت میزتان هستید، پاهایتان را تکان دهید یا هر ساعت،چرخی در محل کارتان بزنید.
اگر نفخ شما به یک مشکل مزمن تبدیل شده، با یک پزشک مشورت کنید.
منظور، زیادی رشد مو از همین نوع آخر است. به عبارتی، موهای ضخیم در نواحی بیشتری از بدن رشد کرده باشند. این نواحی معمولا شامل کشاله ران، زیر شکم و اطراف ناف، بین سینه ها، روی چانه و بالای لب است.
چرا موهای زاید زیاد رشد می کنند؟
رشد این موهای ضخیم به سطح هورمون های جنسی مردانه (آندروژن ها) که در زنان از تخمدان ها و غدد فوق کلیوی ترشح می شوند، مرتبط است. وجود مقدار محدودی از این هورمون های آندروژن در تمام زنان کاملا طبیعی است، اما زیادی آن باعث رشد بیش از حد موهای ضخیم می شود. در هیرسوتیسم گاهی سطوح هورمونی طبیعی است و علیت برای آن پیدا نمی کنیم که به آن، هیرسوتیسم با علت نامعلوم (ایدیوپاتیک) می گوییم.
علل هیروسوتیسم کدامند؟
به طور کلی اگر بخواهیم علل پرمویی (هیرسوتیسم) را تقسیم بندی کنیم، در چند دسته می توان آن را بیان کرد:
اختلالات ازدیاد هورمون آندروژن، علل غیروابسته به آندروژن، هیرسوتیسم ایدیوپاتیک و داروها.
شایع ترین اختلالی که با ازدیاد هورمون آندروژن سبب پرمویی می شود، سندرم تخمدان پلی کیستیک یا همان کیست های تخمدانی است. از علل دیگر در این دسته می توان به کم کاری تیرویید اشاره کرد. آترومگالی، بیماری های مزمن پوستی از جمله بیماری هایی هستند که سطح آندروژن در آنها طبیعی است، ولی با پرمویی همراهند. فنی تویین، دیازپوکساید، مینوکسیدیل و سکیلوسپورین هم داروهایی هستند که باعث پرمویی می شوند.
سندرم تخمدان پلی کیستیک چه علایم دیگری به همراه دارد؟
سندرم تخمدان پلی کیستیک که عمدتا در زنان جوان دیده می شود، با علایمی همچون بی نظمی های قاعدگی، پرمویی، چاقی، جوش های پوستی و گاه دردهای مبهم شکمی همراه است.
هیرسوتیسم را بر چه اساسی تشخیص می دهند؟
تشخیص هیرسوتیسم با دیدن رشد موهای ضخیم در مناطق غیرمعمول در زنان است. به یاد داشته باشیم هیرسوتیسم یک علامت است و معمولا برای بررسی علت آن انجام معاینه، آزمایش خون و گاه سونوگرافی، سی تی اسکن، ام آر آی و حتی لاپاراسکوپی لازم می شود.
چرا هیرسوتیسم تنها یک مشکل نیست؟
مشکلات هورمونی، افزایش چربی خون، دیابت و عوارضی که به دلیل بیماری زمینه ای وجود دارند از مشکلات احتمالی هیرسوتیسم است. ظهور علایم مردانه در موارد شدید همچون ریزش موی سر در ناحیه پیشانی و طرفین، کوچک شدن پستان ها، کلفتی صدا، افزایش بافت عضلانی و اختلالات قاعدگی گاه دیده می شود.
عواملی که با پرمویی همراه هستند، کدامند؟
از مهم ترین زمینه ها ارث است. نژاد آسیایی و مدیترانه ای و از جمله نژاد ما، بی اشتهایی عصبی، چاقی و یائسگی، زمینه ساز پرمویی یا هیرسوتیسم هستند.
بعضی علل زمینه ای هستند که خیلی قابل پیشگیری نیستند. مطالعات نشان داده اند زنان چاق که مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک بوده اند، در زمانی که از رژیم غذایی کم کالری استفاده کرده اند کمتر دچار هیرسوتیسم شده اند. پس اگر چاق هستید حتما خود را لاغر کنید.
پزشک باید مشخص کند که هورمون آندروژن اضافی به چه دلیل و از کدام منشأ ترشح می شود. رویکرد اصلی درمان هم همین برطرف کردن علت زمینه ای است. در موارد هیرسوتیسم فامیلی که علت مشخص و افزایش هورمونی وجود ندارد، برطرف کردن خود پرمویی به تنهایی مدنظر قرار می گیرد.
آیا تغذیه نقشی در جلوگیری از هیرسوتیسم می تواند داشته باشد؟
بله تغذیه سالم، استفاده نکردن از غذاهای آماده که حاوی نگهدارنده و افزودنی هستند، استفاده فراوان و کافی از میوه ها و سبزی ها، کاهش مصرف گوشت قرمز، جایگزین کردن روغن زیتون، دوری از مصرف الکل، قهوه زیاد و سیگار، مصرف آب کافی و ورزش می توانند نقش بارزی در کنترل هیرسوتیسم داشته باشند. استفاده از مولتی ویتامین همراه با مواد معدنی در صورت کمبود، کمک کننده است.
آیا طب سوزنی جایگاهی در رفع هیرسوتیسم دارد؟
بعضی مطالعات روی زنانی که دچار هیرسوتیسم بوده اند، انجام طب سوزنی را مفید نشان داده اند، اما مطالعات جامع تری نیاز است تا بتوان از طب سوزنی به عنوان یک روش درمانی مطمئن برای هیرسوتیسم صحبت کرد.
چگونه باید موهای زائد را از بین برد؟
تمام افرادی که پرمو هستند، می توانند موهای زاید بدن را از بین ببرند، اما نه به طور کامل. ولی باید اختلالات هورمونی و بیماری های درونی مشخص و کنترل شود.
امروزه متداول ترین و سریع ترین روش برای از بین بردن موهای زاید، لیزر است. لیزر در واقع نوری است که به ناحیه پرمو تابانده می شود. این نور به داخل پوست نفوذ کرده و ریشه مو را که حاوی رنگدانه است حرارت می دهد. در اثر داغ شدن، ریشه سلول های زایا آسیب دیده و مو از بین می رود.
انواع لیزرها وجود دارد که هر یک طول موج مختلفی دارند، ولی با مکانیسم مشترکی عمل می کنند. عملکرد لیزر از روش های قدیمی مانند سوزاندن مو با الکترولیز و … بسیار موفق تر است.
آیا با یک بار لیزر، موها کاملا از بین می روند؟
این روش ها دائمی نیستند و گاهی می بینیم بیمار با این شکایت که موهای لیزر شده دوباره رشد کرده اند، به دکتر مراجعه می کند.
با تکنولوژی امروزی می توانیم بگوییم که 60 تا 70 درصد موها با تکرار لیزر کم می شوند، ولی به طور کامل از بین نمی روند. لیزر تعدادی از موها را کاملا نازک و ظریف می کند و تعدادی را هم از بین می برد.
ولی ما هنوز روش قطع دائمی برای از بین بردن موها پیدا نکرده ایم. هر چند سیستم های لیزری می توانند بسیار کمک کننده باشند و رویش و طول دوره رشد مو را کاهش می دهند.
پس تبلیغاتی که درباره از بین بردن کامل موهای بدن با لیزر دیده می شود صحت ندارد؟
بله این ادعا غلط است و لیزر به جلسات متعدد و تکرار نیاز دارد و با قطعیت نمی توان گفت که موها را کاملا از بین می برد.
داشتن یک خواب شبانهی خوب و کافی یکی از مهمترین کارهایی است که میتوانید در جهت حفظ سلامتی بدن و همچنین آرامش فکر و ذهنتان انجام دهید. خواب کافی زمان و انرژی لازم را در اختیار بدنتان قرار میدهد تا از اضطرابها و نگرانیهای روز گذشته جدا شود و برای روز آینده بازیابی و بازسازی گردد. اما مسئله اینجاست که هنگامی که پای خواب در میان باشد، تنها کمّیت آن نیست که اهمیت دارد، بلکه کیفیت هم مهم است! اینکه در زمان بیداری چه احساسی دارید، به شدت به این بستگی دارد که چگونه میخوابید. به طور مشابه، درمان مسائلی مانند خستگی در طول روز و مشکلات خواب، معمولا در برنامهی روزانه و سبک زندگیتان نهفته است.
هماهنگ شدن با چرخهی طبیعی خواب و بیداری بدنتان یا همان ریتم شبانهروزی، یکی از مهمترین استراتژیها برای بهتر خوابیدن است. اگر برنامهی منظمی برای خواب و بیداریتان داشته باشید، احساس نشاط و شادابی بیشتری میکنید، نسبت به وقتی که همان ساعات خواب را داشته باشید، اما در زمانهای نامشخص به خواب بروید، حتی اگر برنامهی خوابتان را تنها یکی دو ساعت جابهجا کنید.
سعی کنید هر روز در زمان مشخصی بخوابید و بیدار شوید
این کار به تنظیم ساعت درونی بدنتان کمک میکند و کیفیت خوابتان را بهینه میکند. زمانی را برای خوابیدن انتخاب کنید که به طور طبیعی احساس خستگی میکنید تا مدام پهلو به پهلو نشوید. اگر به اندازهی کافی بخوابید، باید بدون زنگ ساعت و به طور طبیعی بیدار شوید. اما اگر به زنگ زدن ساعت برای بیدار شدن نیاز دارید، بنابراین باید زودتر به خواب بروید.
از زیاد خوابیدن بپرهیزید، حتی در تعطیلات!
هرچه برنامهی خوابتان در روزهای هفته با روزهای آخر هفته متفاوتتر باشد، نشانههای مشابهِ «حالت پرواززدگی» (jetlag) را بیشتر احساس خواهید کرد. اگر شب دیر خوابیدهاید، برای جبران آن به جای صبح دیر بیدار شدن، چرت نیمروزی را انتخاب کنید. این کار به شما کمک میکند که کمخوابیتان را جبران کنید، بدون اینکه ریتم طبیعی خواب و بیداریتان را به هم بزنید.
دربارهی چرت زدن هوشمندانه عمل کنید
با اینکه چرت زدن روش خوبی برای جبران کمبود خواب است، اما اگر برای به خواب رفتن یا خوابیدن در شب مشکل دارید، چرت زدن ممکن است اوضاع را خرابتر کند. سعی کنید که در ساعات اولیهی بعد از ظهر چرت بزنید و مدت آن را به تنها ۱۵ تا ۲۰ دقیقه محدود کنید.
با خوابآلودگی بعد از شام مقابله کنید
اگر خیلی زودتر از زمان خوابتان، خوابآلود میشوید، از روی کاناپه بلند شوید و کاری با تحرکِ متعادل انجام دهید، مانند شستن ظرفها، زنگ زدن به یک دوست یا آماده کردن لباسهای روز بعدتان. اگر تسلیم خوابآلودگی بعد از شام شوید، آخر شب از خواب بیدار میشوید و برای دوباره خوابیدن مشکل پیدا میکنید.
میزان نور را تنظیم کنید
Man is asleep in cozy white bed at night, handsome young guy sleeping at home with wearable electronic device smart watch on his wrist for sleep tracking, monitoring heart rate for healthcare
«مِلاتونین» هورمونی طبیعی است که توسط میزان نور کنترل میشود و به تنظیم چرخهی خواب و بیداری کمک میکند. هنگامی که در تاریکی قرار میگیرید، مغزتان «ملاتونین» بیشتری ترشح میکند که شما را خوابآلود میکند. اما در محیطی که نور وجود دارد، شما را هشیارتر میکند. هرچند، بسیاری از جنبههای زندگی مدرن میتواند تولید ملاتونین را در بدن تغییر دهد و ریتم شبانهروزیِ بدن را جابهجا کند.
نکات زیر را به کار ببرید تا چرخهی خواب و بیداریتان سرِ جای خود باقی بماند.
در طول روز:
صبحها خودتان را در معرض نور خورشید قرار دهید
این کار هرچه به زمانی که از خواب بیدار میشوید، نزدیکتر باشد، بهتر است. برای نمونه، میتوانید قهوهتان را در فضای آزاد بنوشید یا صبحانهتان را لب پنجرهای رو به آفتاب بخورید. نوری که به صورتتان میتابد، به بیدار و هشیارتر شدنتان کمک میکند.
در طول روز زمان بیشتری را در فضای آزاد سپری کنید
استراحتهای کاریتان را بیرون و در نور آفتاب بگذرانید، در فضای آزاد ورزش کنید یا سگتان را به جای شب، روزها به پیادهروی ببرید.
تا جایی که امکان دارد، در خانه یا محل کارتان از نور طبیعی استفاده کنید
پردهها و کرکرهها را در طول روز باز بگذارید یا میز کارتان را به پنجره نزدیکتر کنید.
اگر لازم است، از «جعبهی نوردرمانی» استفاده کنید
این وسیله نور خورشید را شبیهسازی میکند و به طور ویژه برای روزهای کوتاه زمستان بسیار مفید است.
شبها:
یک تا دو ساعت قبل از زمان خوابیدن از صفحههای نمایش استفاده نکنید
نور آبی ساتع شده از صفحهی موبایل، تبلت، کامپیوتر یا تلویزیون بسیار مخرب و مضر است. شما میتوانید با استفاده از وسایلی با صفحات کوچکتر، کم کردن نور صفحه یا استفاده از نرمافزارهای تنظیمکنندهی نور صفحه مانند «اِف.لاکس» (f.lux) اثر مخرب نور آبی را کم کنید.
قید تلویزیون نگاه کردن تا دیر وقت را بزنید
نهتنها نور صفحهی تلویزیون ترشح ملاتونین»را کاهش میدهد، بلکه بیشتر برنامههای تلویزیونی به جای اینکه آرامشبخش باشند، تحریکآمیز هستند و ایجاد هیجان میکنند. در عوض سعی کنید به موسیقی یا کتابهای صوتی گوش دهید.
در مورد کتابخوانهای الکترونیکی هوشمندانه عمل کنید
وسایلی که دارای نور پسزمینه هستند، مانند کیندِل فایِر یا آیپَد، بیش از کتابخوانهای الکترونیکی که خودشان منبع نور ندارند، مخرب هستند. به جای این وسایل میتوانید همان کتابهای کاغذیِ دوستداشتنی را بخوانید.
هنگام خواب حتما اتاقتان را تاریک کنید
از پردههای ضخیم یا پشتپنجرهایهای سایهای استفاده کنید تا نوری از پنجرهها وارد نشود. حتی میتوانید از چشمبند استفاده کنید. همچنین نور چشمهای الکترونیکی وسایل داخل اتاقتان را بپوشانید.
اگر نیمه شب از خواب بیدار شدید، نور را زیاد نکنید
اگر برای حرکت کردن در خانه به نور احتیاج دارید، یک لامپ با نور کم و ملایم در راهرو یا دستشویی تعبیه کنید یا از چراغ قوههای کوچک استفاده کنید. این کار به اینکه راحتتر به خواب برگردید، کمک میکند.
به طور منظم ورزش کنید
کسانی که به طور منظم ورزش میکنند، خواب بهتری دارند و در طول روز احساس خوابآلودگی نمیکنند. ورزش منظم نشانههای بیخوابی و «آپنهی خواب» (وقفهی تنفسی در خواب) را بهبود میبخشد و مدت زمان مرحلهی عمیق و تجدیدکنندهی خواب را افزایش میدهد.
هرچه با شور و نشاط و شدت بیشتری ورزش کنید، فواید آن برای بهبود خوابتان نیز بیشتر میشود. اما حتی ورزشهای سبک نیز، مانند پیادهرویهای روزانهی ۱۰ دقیقهای، کیفیت خوابتان را بهبود میدهد.
ممکن است چند ماه طول بکشد تا تاثیر کامل ورزش منظم را روی بهبود خوابتان تجربه کنید. پس شکیبا باشید و روی ایجاد یک الگوی ورزشی پایدار و منظم تمرکز کنید.
برای خواب بهتر، ورزشتان را درست زمانبندی کنید
ورزش کردن سوختوساز بدن را تسریع میکند، دمای بدن را افزایش میدهد و ترشح هورمونهایی مانند «کورتیزول» را شدت میبخشد. اگر صبحها یا بعد از ظهرها ورزش کنید، مسئلهای نیست. اما ورزش کردن در زمانهای خیلی نزدیک به زمان خواب، ممکن است در خوابتان اخلال ایجاد کند.
ورزشهای متعادل و سنگین را حداقل سه ساعت پیش از زمان خوابتان به پایان برسانید.
اگر همچنان در خوابیدن مشکل دارید، تمریناتتان را باز هم زودتر تمام کنید.
ریلکس کردن، ورزشهای کماثری مانند یوگا یا ورزشهای کششی سبک در عصرها به بهتر خوابیدن کمک میکند.
مراقب خوردن و آشامیدنتان باشید
عادات غذاییتان در طول روز نقش مهمی در اینکه شبها چطور میخوابید، دارند، به ویژه در ساعات پیش از خواب!
کافئین و نیکوتین را محدود کنید
احتمالا تعجب میکنید اگر بفهمید که کافئین ۱۰ تا ۱۲ ساعت پس از مصرف، باعث ایجاد مشکلات خواب میشود. به طور مشابه، سیگار کشیدن نیز یکی دیگر از محرکهایی است که خوابتان را تخریب میکند، به ویژه اگر قبل از خواب سیگار بکشید.
شام سنگین نخورید
سعی کنید شام را در ساعات اولیهی شب بخورید و از خوردن غذاهای سنگین و پرانرژی تا دو ساعت پیش از زمان خواب پرهیز کنید. غذاهای تند یا اسیدی نیز باعث مشکلات معده یا سوزش سر معده میشوند.
شبها زیاد مایعات ننوشید
نوشیدن مایعات فراوان باعث میشود که مجبور شوید در طول شب چندین بار به دستشویی بروید.
تنقلات شبانه به خوابیدن کمک میکند
برای برخی افراد، یک خوراکی سبک به خوابیدنشان کمک میکند. اما برای برخی دیگر، خوردن پیش از خواب منجر به سوءهاضمه میشود و خوابیدن را برایشان دشوار میکند. اگر دلتان میخواد قبل از خواب چیزی بخورید، پیشنهادهای زیر را امتحان کنید:
نصف یک ساندویچ بوقلمون
یک کاسهی کوچک برشتوکِ غلات سبوسدار و کمشکر
«گرانولا» با شیر یا ماست
موز
آرام بگیرید و ذهنتان را خالی کنید
آیا شما هم شبها خوابتان نمیبرد و هر شب تا مدتی بیدارید؟ استرس، نگرانی و عصبانیت باقیمانده از مسائل طول روز، خوب خوابیدن را بسیار دشوار میکند.
اگر شبها اضطراب و نگرانی مزمن بر افکارتان چیره میشوند، گامهایی وجود دارد برای اینکه یاد بگیرید چگونگه از عادات روانی مضر رها شوید و به زندگی از دیدگاهی مثبتتر نگاه کنید. حتی شمردن ستارهها نیز از نگران بودن در زمان خواب فایدهی بیشتری دارد.
اگر استرس کاری، خانوادگی یا تحصیلی شبها شما را بیدار نگه میدارد، در مورد مدیریت استرس به کمک احتیاج دارید. با یادگیری چگونگی مدیریت زمانتان به طور مؤثر، مدیریت استرستان به روشی کارآمد و داشتن نگاهی آرام و مثبت به زندگی، شبها خواب بهتری خواهید داشت.
هرچه در طول روز ذهنتان بیشتر درگیر باشد، شبها سختتر آرام میگیرد و خالی میشود. در طول روز، بسیاری از ما بارها و بارها کارمان را متوقف میکنیم تا موبایل، ایمیل یا شبکههای اجتماعیمان را چک کنیم و با این کار استرس بیش از حدی به مغزمان وارد میکنیم. سعی کنید برای چنین کارهایی وقت جداگانه بگذارید و در هر زمان تنها روی یک کار تمرکز کنید. هنگامی که وقت خواب فرا میرسد، مغزتان به جستوجو برای درگیریهای تازه عادت نمیکند و بهتر قادر خواهید بود که آرام بگیرید.
تکنیکهای «ریلکسیشن» برای خواب بهتر
تمرین تکنیکهای «ریلکسیشن» پیش از خواب، راهی عالی برای آرام گرفتن، آرامش ذهن و آماده شدن برای خواب است. موراد زیر را امتحان کنید:
نفس عمیق
چشمهایتان را ببندید و نفسهای عمیق و آهسته بکشید. هر بار نفسهایتان را عمیقتر کنید.
آرامسازی گام به گامِ عضلات
از انگشتان پا شروع کنید، همهی عضلاتتان را تا جایی که میتوانید منقبض کنید، سپس کاملا رها کنید. همین کار را ادامه دهید تا به سرتان برسید.
مکانی آرامشبخش و صلحآمیز را تصور کنید
چشمهایتان را ببندید و مکانی را تصور کنید که آرام و صلحآمیز باشد. روی این موضوع تمرکز کنید که چنین مکانی چه احساسی به شما میدهد.
مراسم خواب که به آرام شدن کمک میکند
فهرستی از کارهای آرامشبخش تهیه کنید تا برای آرامش گرفتن پیش از خواب به شما کمک کند.
در نور ملایم، کتاب یا مجلهای بخوانید
دوش آب گرم بگیرید
به موسیقی گوش کنید
حرکات کششی ساده انجام دهید
با سرگرمی مورد علاقهتان خودتان را آرام کنید
به کتابهای صوتی گوش کنید
چیزهایی را برای روز بعد آماده کنید
هنگامی که زمان خواب فرا میرسد، نور را کم کنید
محیط خوابتان را بهبود بخشید
یک برنامهی زمان خواب آرامشبخش، پیامی بسیار قوی به مغز میفرستد که الان وقت آرام شدن و رها کردن استرسهای روزانه است. گاهی حتی تغییرات کوچک در محیط نیز میتوانند کیفیت خوابتان را به شدت تغییر دهند.
اتاق خوابتان را تاریک، خنک و ساکت نگه دارید
صداها را کم کنید
اگر نمیتوانید صداهای اطراف، ترافیک یا خانهتان را حذف کنید یا نادیده بگیرید، سعی کنید آنها را تحت پوشش صدای یک فن یا یک وسیلهی برقی قرار دهید. گوشیهای خواب هم میتوانند به شما کمک کنند.
اتاقتان را خنک نگه دارید
بیشتر افراد در اتاقی که اندکی خنک باشد، یعنی دمای آن حدود ۱۸ درجهی سانتیگراد باشد و تهویهی مناسبی داشته باشد، راحتتر میخوابند. اتاق خواب خیلی گرم یا خیلی سرد، کیفیت خواب را مختل میکند.
از راحت بودن تختتان اطمینان حاصل کنید
روتختیتان باید به شکلی باشد که فضای کافی در اختیار شما بگذارد تا به راحتی دراز بکشید و بتوانید بدون گره خوردن میان ملحفهها، غلت بزنید. اگر صبحها با گردندرد یا گرفتگی پشتتان از خواب بیدار میشوید، باید تشکهای مختلفی با سفتی کم و زیاد، روکشهای فومی متفاوت و بالشهایی با ارتفاعهای متفاوت را امتحان کنید تا ببینید با کدامشان راحتترید.
تختخوابتان را تنها به خواب و رابطهی زناشویی اختصاص دهید
اگر در تختخوابتان کار نکنید، تلویزیون تماشا نکنید و با لپتاپتان مشغول نشوید، مغزتان نسبت به تختخواب شرطی شده و آن را تنها با خواب و رابطهی زناشویی مرتبط میداند. این به شما کمک میکند تا شبها راحتتر آرام بگیرید و بخوابید.
روشهایی برای برگشتن به خواب
بیدار شدن از خواب در شب امری عادی است، اما اگر برای دوباره به خواب رفتن مشکل دارید، نکات زیر میتوانند به شما کمک کنند:
فکر و خیال را رها کنید
اگرچه ممکن است دشوار باشد، سعی کنید نگران این نباشید که شاید دوباره خوابتان نَبَرد. چون این نگرانی فقط بدنتان را به بیدار ماندن تشویق میکند. برای اینکه به نخوابیدن فکر نکنید، بر احساسات درونی بدنتان تمرکز کنید یا تمرینات تنفسی انجام دهید. یک نفس عمیق بکشید، سپس در حالی که یک «آه» طولانی میکشید، به آهستگی نفستان را بیرون دهید. یک نفس دیگر بکشید و این کار را ادامه دهید.
ریلکسیشن را به عنوان هدفتان در نظر بگیرید، نه خواب را!
اگر در دوباره به خواب رفتن مشکل دارید، یک تکنیک «ریلکسیشن» مانند تصویرسازی، آرامسازیِ گامبهگام عضلات یا مدیتِیشن را امتحان کنید، اینها کارهایی هستند که بدون اینکه از تخت پایین بیایید، نیز میتوانید انجامشان دهید. با اینکه ریلکسیشن جایگزین خواب نمیشود، اما به جوانسازی بدن کمک میکند.
کاری آرام و بدون هیجان انجام دهید
اگر بیش از ۱۵ دقیقه بیدار ماندید، از تختتان بیرون بیایید و کاری آرام و بدون هیجان، مانند کتاب خواندن انجام دهید. نور محیط را کم نگه دارید و از صفحههای نورانیِ لپتاپ و موبایل و تلویزیون دوری کنید تا بدنتان احساس نکند که الان وقت بیدار شدن است.
نگرانیها و طوفانهای ذهنی را به تعویق بیندازید
اگر نیمه شب از خواب بیدار شدید و احساس کردید نگران مسئلهی خاصی هستید، آن را روی یک تکه کاغذ یادداشت کنید و نگرانی در مورد آن را تا صبح روز بعد، که حل کردن آن مسئله راحتتر خواهد بود، به تعویق بیندازید. به طور مشابه، اگر ایدهای عالی دارید که اجازه نمیدهد به خواب بروید، آن را یادداشت کنید و با در نظر داشتن این نکته که پس از یک خواب شبانهی درست و حسابی، بهرهوری و کارایی بیشتری خواهید داشت، به خواب بروید.
هنوز هم برای خوابیدن مشکل دارید؟
اگر علیرغم همهی تلاشهایتان برای کمک به خودتان در این زمینه، هنوز هم با یک یا چند تا از نشانههای زیر درگیر هستید، احتمالا مبتلا به اختلال خواب هستید که به درمانهای بیشتری نیاز دارد:
خوابآلودگی و خستگیِ همیشگی در طول روز
خروپفهای بلند و پرسروصدا به همراه وقفههای تنفسی
دشواری در به خواب رفتن یا در خواب ماندن
خواب بیکیفیت و بدون نشاطبخشی
سردردهای صبحگاهی همیشگی
احساس خزش در پاها و بازوها در شب
ناتوانی در حرکت هنگام به خواب رفتن و بیدار شدن
تکان خوردن و حرکت کردن در هنگام رویابینی
به خواب رفتن در زمانهای مناسب
چکلیستِ بهبود خواب
برای نظارت بر پیشرفتتان در استفاده از موارد گفته شده برای بهبود کیفیت خوابتان، از این چکلیست استفاده کنید. کیفیت خوابتان را در روزهایی که به این نکات عمل میکنید و روزهایی که آنها را نادیده میگیرید، مقایسه کنید.
۲۰ راهکار برای داشتن خواب آرام و راحت
با اجرای چند روش ساده زیر می توان خواب آرام و راحت و بدون دغدغه داشت:
کارها و فعالیتهای روزانه خود را تا چند ساعت قبل از خواب به پایان برسانید و هنگام خوابیدن همه آنها را فراموش کنید.
پیش از آنکه زمان خوابتان فرا برسد سعی کنید به اموری بپردازید که ذهنتان را آرام کند و از مسائل و مشکلات روزانه فارغ سازد.
سعی کنید یک تا دوساعت قبل از خواب از ورزش های سبک و ملایم مانند پیاده روی استفاده کنید.
حتما ساعت مشخصی را برای خوابیدن خود معین نمایید.
از خوابیدن های طولانی و چرت زدنهای گاه و بیگاه در بین روز خودداری کنید.
روزانه حداقّل بیست دقیقه ورزش نمایید.زیرا ورزش کردن موجب آرامش اعصابتان شده و باعث میشود در زمان خواب آرام و راحت تر باشید و احساس بهتری داشته باشید.
از پرداختن به بحث و جدل و مشغول شدن به امور ناراحت کننده در ساعات نزدیک به زمان خوابتان به کلی پرهیز نمایید.
حداقّل دو ساعت قبل از خوابیدن از کشیدن سیگار پرهیز کنید.
اگر قبل از خواب کتاب میخوانید حتما به مطالعه کتابهایی بپردازید که نیاز به تجزیه و تحلیل نداشته باشد و ذهن شما را مشغول و درگیر نسازد.
هنگام خواب حتما محیط خانه را کاملا ساکت و آرام کنید و تلفنهای منزل و همراه خویش را خاموش نمایید.
قبل از خوابیدن از تماشای فیلمهایی که موجب ایجاد استرس و نگرانی و تشویش در شما میگردند،خودداری نمایید.
تختخواب یا تشکی که برای خواب و استراحت استفاده می نمایی باید نرم و راحت باشد.تختخواب سرو صدا ایجاد نکند وخیلی کوچک وباریک نباشد وتشک گود و فرو رفته و سخت و آزار دهنده نباشد.ملحفه ها و پتوها از جنس خشن و زبر و یا بیش از حد کلفت و سنگین ویا نازک و سبک نباشند.
پرهیز از نوشیدن قهوه و یا سایر نوشیدنیهای گرم و شیرین کافئین دار
خوردن یک عدد سیب و یا یک فنجان چای بابونه قبل از خواب میتواند بسیار آرامبخش، مفید و موثر باشد.
از بالش مناسبی برای خوابیدن استفاده نمایید که متناسب با نیاز شما نرم یا سفت باشد.
استراحت در اتاق کاملا تاریک آرام بخش تر است و سیستم عصبی شما میتواند بیشتر وبهتر استراحت نماید اما اگر عادت دارید تا از چراغ خواب استفاده نمایید حتما از چراغ خوابی با نور ملایم استفاده کنید.
برای داشتن خواب آرام و راحت ، از مصرف غذا های سنگین و چرب و پر نمک در وعده غذایی شام خودداری نمایید.
مصرف ویتامین های گروه B به داشتن خواب آرام و راحت و عمیق کمک میکند.این ویتامین ها به طور طبیعی در جوانه گندم، موز، تخمه آفتابگردان موجود است. همچنین مصرف قرص های ویتامین B1 بسیار مفید و کمک کننده است.
استفاده از سبزیجاتی مانند کاهو و اسفناج و کلم و….در وعده غذایی شام، برای داشتن خواب آرام و راحت شبانه بسیار مفید است.
گنجاندن موادغذایی ای که حاوی کلسیم و پروتیین هستند در وعده غذایی شام توصیه میشود.
دندانها به ناچار و طی یک روند طبیعی با افزایش سن، شروع به زرد شدن میکنند. اما طیف وسیعی از استراتژیها و راهکارها میتوانند روند زرد شدن دندان ها را کندتر کرده و حتی آن را معکوس کنند. در حالی که کیتهای سفید کننده دندان در اکثر داروخانه ها به راحتی در دسترس است، بسیاری از داروهای طبیعی وجود دارند که می توانند به از بین بردن لکهها و محافظت از مینای دندان کمک کنند.
چرا دندان ها زرد می شوند؟
دندان ها به دو دلیل زرد می شوند که هر دو علت با افزایش سن تشدید پیدا میکنند:
1-فرسودگی و نازک شدن مینای دندان
لایه بیرونی دندانها از مینای دندان تشکیل شده است. مینا لایه ای تقریباً سفید رنگ است و از ساختار عمیقتر دندان محافظت میکند. در زیر مینای دندان لایهای دیگر به نام عاج قرار دارد که به رنگ زرد مایل به قهوه ای است. هنگامی که لایه مینای دندان نازک یا از بین میرود، دندان ها شما زرد به نظر میرسند. مصرف غذاهای اسیدی، بیماری لثه و روند پیری میتوانند مینای دندان را از بین ببرند.
2-لکهها
غذاها و نوشیدنیهای خاص مانند قهوه، می توانند دندان ها را لکه دار کنند. بعضی از این غذاها و نوشیدنی ها مینای دندان را هم پوشانده و باعث افزایش زردی آن میشود. از دیگر مواردی که میتوانند باعث ایجاد لکه بر روی دندان ها شوند سیگار کشیدن، مصرف مواد مخدر و یا حتی مصرف انواع خاصی از آنتی بیوتیک است.
چگونه دندان ها را با روشی کاملا طبیعی سفید کنیم؟
راهکارهای زیر ممکن است به سفیدتر کردن دندان ها کمک کند:
1-ایجاد تغییرات مثبت در رژیم غذایی
اجتناب از مصرف غذاها و نوشیدنی هایی که موجب تغییر رنگ یا زرد شدن دندان ها میشوند، یکی از اولین کارهایی است که باید برای سفید کردن دندان های خود انجام دهید. مواد غذایی و نوشیدنی هایی مانند شراب و چای که حاوی جوهر مازو هستند، میتوانند دندان ها را لکه دار کنند. قهوه و نوشابه و آب میوه های تیره نیز می توانند باعث لکه دار شدن آنها شوند.
افرادی که نگران رنگ دندان های خود هستند، باید از مصرف بیش از حد مرکبات، قهوه و نوشابه خودداری کنند. از طرف دیگر، همیشه باید دندانهای خود را بعد از مصرف این مواد غذایی و نوشیدنی ها مسواک بزنید.
دندانپزشکان توصیه میکنند که حداکثر 30 دقیقه پس از صرف غذا حتما مسواک بزنید. چون بلافاصله پس از مصرف غذا فعالیت باکتری ها و میکروب ها در دهان شما شروع میشود. که میتوانند محیط دهان را اسیدی کرده و به بافت دندان ها آسیب برسانند.
ترک سیگار می تواند خطر ایجاد لکه های نیکوتین روی دندان را کاهش دهد. این کار همچنین می تواند از پوسیدگی دندان و بیماری لثه جلوگیری کند، که هر دو می توانند به مینای دندان آسیب رسانده و باعث بروز مشکلات بهداشت دهان و دندان شوند.
2-برای سفید کردن دندان ها روغن های گیاهی را امتحان کنید
روغن کشیدن به دندان ها یکی از روش های باستانی شستشوی دهان و دندان با کمک روغن های طبیعی است. در این روش برای از بین بردن کثیفی، باکتری ها و باقی مانده غذا در لابلای دندان از روغن های قوی گیاهی استفاده میشود.
روغن کشیدن دندان به هیچ عنوان جایگزین مناسبی برای مسواک و نخ دندان نیست. اما برخی تحقیقات نشان می دهد که شستن دهان با روغن های خاص ممکن است به سفیدتر شدن دندان ها کمک کند.
انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA) اظهار میکند: کشیدن روغن به دندان یک روش دندانپزشکی غیر متعارف است. هیچ مطالعات علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد کشیدن روغن باعث کاهش حفرهها، سفید شدن دندان ها یا بهبود سلامت دهان و دندان می شود. با این حال هیچ شواهدی مبنی بر نا کار آمد نبودن آن نیز در دسترس نیست.
برای امتحان کردن این روش، ده دقیقه پس از مسواک زدن دهان را با روغن بشویید و سپس آن را از دهان خود خارج کنید.
روغن های مناسب برای کشیدن روغن به دندان عبارتند از:
روغن نارگیل
روغن آفتابگردان
روغن کنجد
3-مسواک زدن با جوش شیرین
جوش شیرین می تواند به آرامی لکه های سطح دندان را از بین ببرد. برخی افراد نگران این هستند که جوش شیرین خیلی زننده است و ممکن است مینای دندان را خرد کرده یا به آن آسیب بزند. اما تحقیقات سال 2017 نشان داد که جوش شیرین برای سفید کردن دندان ها یک راه ایمن است و برای از بین بردن لکه ها و زردی دندان مناسب است.
جوش شیرین همچنین ممکن است به مبارزه با باکتری ها کمک کند. تحقیقات نشان می دهد که ممکن است جوش شیرین بتواند پلاک را کاهش داده و از پوسیدگی دندان جلوگیری کند.
4- استفاده از پراکسید هیدروژن
پراکسید هیدروژن یک سفید کننده طبیعی است که می تواند به سفیدتر شدن دندانهای لکه دار کمک کند. برای سفید کردن دندان ها به روشی بهینه، فرد می تواند به مدت 1-2 دقیقه دو بار در روز به مدت یک هفته با ترکیبی از جوش شیرین و پراکسید هیدروژن مسواک بزند. استفاده از پراکسید هیدورژن تنها به صورتت گاه به گاه باید انجام شود و نباید هر روز از آن استفاده کرد.
پراکسید هیدروژن ممکن است حساسیت دندان را افزایش دهد. بنابراین برای استفاده طولانی مدت یا برای افرادی که قبلاً دندانهای حساس دارند مناسب نیست.
5- سفید کردن دندان با میوه
پاپائین و و برومیلین، آنزیم های هستند که به ترتیب در میوه های پاپایا و آناناس یافت میشوند. این آنزیم ها به رفع رنگ زرد دندان ها کمک میکنند.
یک مطالعه در سال 2012 نشان داد که محصولات بهداشتی حاوی این میوه ها می توانند اثرات سفیدکننده متوسطی بر روی دندان داشته باشند. با این حال، نویسندگان این مطالعه هشدار داده اند که تحقیقات بیشتری برای تعیین مؤثر بودن این آنزیم ها لازم است.
6-حفظ بهداشت دهان و دندان
حفظ بهداشت دهان و دندان مهمترین کاری است که افرد میتواند برای کاهش زردی دندان انجام دهند. مسواک زدن و نخ دندان کشیدن به طور منظم:
از مینای دندان محافظت می کند
از پوسیدگی لثه جلوگیری می کند
و لکه ها را از بین می برد.
رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان شامل موارد زیر است:
حداقل دو بار در روز مسواک بزنید. افرد حتما باید اطراف لثه و قسمت پشتی دندان را نیز تمیز کند.
با استفاده از خمیر دندان فلوراید مسواک بزرنید: فلوراید می تواند حتی پوسیدگی دندان را معکوس کند. اگرچه برخی از افراد با استفاده از فلوراید مخالف هستند، اما دندانپزشکان معتقدند که فلوراید برای سلامتی دندانها ایمن و مفید است.
برای از بین بردن پلاک بین دندان ها خمیردندان بکشید
این روش ها برای سفید کردن دندان مفید نیستند
برخی از راهکارهای سفید کردن که ممکن است به دندانها آسیب برساند شامل موارد زیر است:
استفاده از مرکبات و لیمو
سرکه سیب
ذغال فعال
سفید کردن دندانها و بلیچینگ
بلیچینگ یا سفید کردن دندان ها یکی از خدمات عمومی دندانپزشکی است. براساس تعریف مراجع معتبر دندانپزشکی روش جرم گیری سفید کردن دندان منجر به بازگشت رنگ دندان ها به حالت طبیعی و بلیچینگ منجر به روشن تر شدن دندان ها از حالت طبیعی می شود. سفید کردن دندان شامل مراحلی از جمله:
مسواک زدن با خمیر دندان های سفید کننده
سفید کردن دندان با لیزر
استفاده از نوار سفید کننده
استفاده از ژل سفید کننده
در حال حاضر استفاده از خدمات سفید کردن دندان ها متقاضیان زیادی دارد. با بالا رفتن سن ترک های ریزی روی مینای دندان ایجاد می شود. این ترک ها محل تجمع باکتری ها می شوند و به مرور دندان ها تغییر رنگ می دهند. روش های سفید کردن دندان این آلودگی ها و باکتری ها را پاک کرده و دندان ها دوباره سفید می شوند.
سفید کردن دندان با بلیچینگ چه تفاوتی دارد
زمانی که دندان ها را از حالت طبیعی سفیدتر می کنیم به آن “بلیچینگ” می گوییم. اما سفید کردن عادی دندان ها که منجر به بازگشت رنگ دندان ها به رنگ اولیه می شود را سفید کردن دندان ها می گوییم. بنابراین استفاده از یک خمیر دندان سفید کننده نیز می تواند به این پروسه کمک کند. اما برای انجام بلیچینگ نیاز به مواد مخصوص بلیچینگ است و با یک سفید کننده عادی نمی توان این پروسه را انجام داد.
علل تغییر رنگ و کدر شدن دندان
بسته به این که تغییر رنگ دندان و کدر شدن دندان داخلی باشد یا خارجی عوامل گوناگونی دخیل می باشند. علل کردن شدن داخلی و یا خارجی دندان به شرح زیر است:
کدر شدن خارجی دندان شامل تغییر رنگ و آسیب به مینای دندان است. این وضعیت بر اثر عواملی مثل مصرف خوراکی ها و نوشیدنی های نامناسب ایجاد می شود. الکل، تنباکو، نوشیدنی های رنگی و گازدار منجر به تغییر رنگ سطح دندان شده و سطح خارجی دندان کدر می شود. اگر این مشکل سریعا درمان شود و عملیات سفید کردن دندان انجام شود دیگر نیازی به بلیچینگ نمی باشد. همچنین عدم درمان به موقع تغییر رنگ سطح خارجی دندان منجر به آسیب به سطح داخلی دندان می شود.
کدر شدن داخلی و تغییر سطح رنگ دندان ممکن است بر اثر عوامل ذاتی و یا اکتسابی ایجاد شود. برخی افراد با بالا رفتن سن دچار تغییر رنگ داخلی دندان به طور اجتناب ناپذیری می شوند. اما اکثر افراد بر اثر عوامل اکتسابی مثل مصرف برخی داروها و یا ضربه و پوسیدگی دچار تغییر رنگ داخلی دندان می شوند. مصرف تتراسایکلین در دوره هایی از زندگی و مصرف بیش از اندازه فلوراید نیز منجر به بروز تغییر رنگ داخلی دندان می شود. به طور معمول این نوع تغییر رنگ با روش های سفید کردن و بلیچینگ قابل درمان نیست. بنابراین استفاده از روش های ترمیمی دندان مثل ونیر و کامپوزیت پیشنهاد می شود.
سفید کردن فوری دندان با نور
سفید کردن فوری دندان با نور یا سفید کردن دندان با لیزر در واقع با تابش نور قوی انجام می شود. این روش در مطب ها و کلینیک های دندانپزشکی کاربرد دارد و روشی خانگی نیست. در این روش از نور ال ای دی و یا قوس پلاسما استفاده می شود. در بین نورهایی که برای سفید کردن دندان استفاده می شود نور هالوژن برتری دارد. نور هالوژن نتایج مطلوبی را برای سفید کردن دندان به جای می گذارد. نوری برای این منظور مناسب است که مولکول های پراکسید را به خوبی تحریک کند و به پالپ دندان آسیبی نرساند.
در این روش از یک چراغ آبی رنگ استفاده می شود که دارای طول موج های مختلف و قابل تنظیم است. هر یک از این طول موج ها برای واکنش های پراکسید هیدروژن تنظیم می شوند. این مراحل طی 6 تا 15 دقیقه و با درجات 25 تا 38 درصد انجام می شود. جالب توجه است که اشعه ماورا بنفش و گرما از این نوع نور و لیزر حذف شده است. هر جلسه سفید کردن دندان در نزد دندانپزشک بین 30 دقبقه تا یک ساعت به طول می انجامد.
ماندگاری و دوام سفید کردن و بلیچینگ دندان
برای افزایش دوام نتایج حاصل از روش درمانی سفید کردن دندان، دندان پزشک احتمالاً پیشنهادات زیر را به شما ارائه خواهد کرد:
استفاده از روش های حفظ سفیدی دندان که بلافاصله پس از این روش یا در فواصل زمانی مشخص همچون سالی یک بار انجام می شود.
اجتناب از مصرف غذاها و نوشیدنی هایی که رنگ دندان ها را تیره می کند. انجام این کار باید حداقل برای مدت یک هفته پس از سفید کردن دندان انجام شود.
در هر زمان ممکن، استفاده از نی برای مصرف نوشیدنی هایی که رنگ دندان ها را تیره می کند.
حفظ سلامت دهان و دندان در سطح مناسب با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن پس از غذا خوردن و قبل از خواب
آیا بلیچینگ دندان ها را حساس خواهد نمود و یا حساسیت آن ها را بیش تر خواهد کرد؟
بله ولی نه به صورت دائم! در بعضی موارد، دندان ها حین استفاده از مواد خوراکی یا نوشیدنی سرد و گرم اندکی حساس شده که البته به صورت موقت و کاملاً گذرا می باشد و بعد از آن دندان ها دوباره به حالت نرمال باز خواهند گشت.
آیا پروسه درمانی سفید کردن دندان خطرناک است؟
خیر بلیچینگ یک شیوه خطرناک و آسیب رسان برای دندان ها و لثه شما نمی باشد. ما تاکنون موارد بسیاری از بلیچینگ را انجام داده ایم و تا به حال نمونه ای از آسیب به دندان ها مشاهده نکرده ایم. این شیوه نزدیک 20 سال است که وارد حیطه علم دندانپزشکی گردیده و تاکنون هیچ گزارشی مبنی بر آسیب یا حتی ریسک آسیب آن به دندان و لثه گزارش نشده است.
هزینه سفید کردن دندان
هزینه سفید کردن دندان بسته به این که با چه روشی و با چه مواردی انجام شود متفاوت خواهد بود. همچنین محل و منطقه ای که عمل سفید کردن دندان در آنجا انجام می شود در تعیین این هزینه اثرگذار خواهد بود.
برای صرفه جویی در هزینه سفید کردن دندان موارد ذکر شده برای دوام بیشتر بلیچینگ را رعایت کنید. با توجه به این که اکثر افراد روزانه مقادیری قهوه و چای می نوشند لک شدن و زرد شدن دندان ها امری اجتناب ناپذیر است. بنابراین حداقل سالی یک بار نیاز به صرف هزینه برای سفید کردن دندان خواهید داشت.
سوالات متداول سفید کردن دندانها و بلیچینگ
1-بلیچینگ برای چه مشکلات دندانی مناسب است؟
دندان هایی که به علت خوردن غذاهای رنگی زرد شدند بیشترین جوابدهی را به بلیچینگ دارند.
2-آیا امکان انجام بلیچینگ برای کودکان و نوجوانان وجود دارد؟
اصولا برای دندان های شیری بلیچینگ تجویز نمی شود اما برای دندان هایی که دچار بدرنگی ناشی از تروما و آسیب شده اند می توان بلیچینگ به وسیله ی کاربامید پروکساید را تجویز کرد.
3-ماندگاری بلیچینگ بر روی دندان چقدر است؟
عوامل زیادی در ماندگاری روشن شدن دندان در اثر بلیچینگ تاثیر دارند حداقل ماندگاری بلیچینگ درحالت عادی 1 الی 3 سال است، گاهی تا 10 سال هم دوام داشته است. نوشیدن زیاد قهوه و چای پررنگ، سیگارکشیدن، استفاده زیاد از نوشابهها و عدم توجه به بهداشت دهان و دندان، مدت زمان دوام بلیچینگ را کاهش میدهد.
4-آیا تغییر رنگی که ناشی از سیگار و نیکوتین باشد با بلیچینگ رفع و درمان می شود؟
از بین بردن لکه ها و تغییر رنگ های ناشی ازسیگار و نیکوتین آسان نیست. این لکه ها ابتدا سطحی هستند و در صورت عدم درمان به دندان نفوذ کرده و تبدیل به تغییر رنگ داخلی می شوند. با استفاده ی شبانه از کاربامیدپراکساید 10% به مدت 1 الی 3 ماه لکه های ناشی از نیکوتین می تواند رفع شود.
5-چگونه بلیچینگ باعث میشود دندان روشن شود؟
هیدروژن پراکسید و کاربامید پراکسید به درون مینا و عاج نفوذ می کند که صرفا یک تغییر دهنده ی رنگ سطحی نیست بلکه تغییر رنگ داخلی در دندان ایجاد می کند. این درمان بدون اثر بر سختی دندان طی یک فرآیند اکسیداسیون رنگ دندان را روشن می کند.
6-مهم ترین عوارض ناشی از بلیچینگ چیست؟
یکی از شایع ترین مشکلات حساس شدن دندان های فرد به خوراکیهای سرد و گرم است(حساسیت های دندانی). مورد بعدی، بر آورده نشدن خواسته بیمارانی که خواهان دندان هایی بسیار روشن هستند.
7-بعد از بلیچینگ چه مراقبت هایی باید انجام شود؟
بعد از بلیچینگ دندان، مصرف سیگار و مواد رنگی خوراکی مانند چای و قهوه را به حداقل برسانید و اگر مصرف کردید حتماً بلافاصله دهانتان را شستشو دهید.
8-اقدامات قبل از بلیچینگ چیست؟
قبل از اقدام به بلیچینگ باید دندان های پوسیده را ترمیم کنید. باید بدانید که بلیچینگ بر روی پر کردگیها، روکشها و لمینیت ها تاثیری ندارد. قبل از اقدام به بلیچینگ، در صورت وجود جرم، انجام دادن جرم گیری به نتیجه گیری بهتر کمک میکند.
زمانی که ما به یک تصویر نگاه میکنیم مغز ما به صورت خودکار، چشم سالم را برای دیدن انتخاب میکند و با گذر زمان مغز مسیر ارسال تصویر از چشمی که دچار تنبلی است را خاموش میکند. تنبلی چشم با ضعف در بینایی متفاوت است و تنبلی چشم نوعی اختلال بینایی است که اگر به موقع تشخیص داده شود، به طور کامل قابل درمان است و در غیر اینصورت میتواند منجر به کم بینا شدن و یا نابینا شدن کودک شود.
چشمان برخی کودکان، با آنکه ظاهری سالم دارد اما از دید کافی برخوردار نیست. رشد و تکمیل مرکز بینایی در مغز از دوران جنینی تا حدود ۱۰ سالگی ادامه داشته، اما حداکثر سرعت رشد آن تا ۳ سالگی است. هنگامی که مشکلات دید کودک، قبل از ۵ سالگی درمان شود، حتی اگر چشم در این مدت تنبل شده باشد، بینایی کامل کودک، قابل بازگشت است. پس از پنج سالگی، هر چه درمان چشم تنبل بیشتر به تعویق بیفتد، احتمال به دست آوردن بینایی کامل کمتر می شود به طوری که پس از هفت تا ده سالگی کودک، درمان هیچ تاثیری نخواهد داشت.شیوع تنبلی چشم در جهان 2.5 تا 3 درصد است. طبق آمار به دست آمده از اجرای برنامه پیشگیری از تنبلی چشم در کشور، شیوع تنبلی چشم در گروه سنی 4 تا 6 سال، 1.4 درصد است. تنبلی چشم معمولا در یک چشم اتفاق میفتد اما این امر قطعی نیست و امکان دارد که هر دوچشم به این عارضه دچار شوند.
تحقیقات نشان دهنده ی این است که بسیاری از نابینایی یک چشمی در افراد زیر 20 سال به علت عدم پیشگیری و درمان تنبلی چشم در سنین پایین بوده است و این موضوع اهمیت پیگیری و پیشگیری تنبلی چشم را نشان میدهد.
علت تنبلی چشم چیست؟
زمانی که عملکرد طبیعی چشم ها مختل میشود، تنبلی چشم اتفاق میفتدو همچنین در بسیاری از موارد میتوان گفت علت تنبلی چشم ارثی میباشد.به صورت کلی علت های به وجود آمدن تنبلی چشم به سه دسته عمده تقسیم می شود:
استرابیسم(انحراف چشم): تنبلی چشم اغلب به دنبال انحراف چشم رخ میدهد. در استرابیسم یا انحراف چشمها، کودک برای فرار از دوبینی، از چشمی که بینایی بهتری دارد، استفاده می کند و در نتیجه چشمی که منحرف است، تکامل نیافته و تنبل میشود.
عیوب انکساری: عیوب انکساری انواعی از اختلالهای بینایی هستند که با تجویز عینک قابل اصلاح میباشند. تنبلی چشم زمانی اتفاق میافتد که عیب انکساری شامل دوربینی، نزدیک بینی یا آستیگماتیسم در یک چشم (در زمانی که چشم دیگر سالم است) و یا در دو چشم (در حالی که اختلاف قابل توجهی بین شماره دید دو چشم وجود دارد) پدید میآید. در این حالت چشم ضعیفتر تنبل میشود. وجود عیب انکساری شدید در دو چشم نیز میتواند منجر به تنبلی هر دو چشم شود. تشخیص این نوع آمبلیوپی معمولاً مشکل است، زیرا در این حالت ظاهر چشمها طبیعی بوده و به نظر میرسد که دید کودک اشکالی نداشته باشد.
عوامل مسدود کننده مسیر بینایی: عوامل مسدود کننده مسیر بینایی به مواردی مانند افتادگی پلک، آب مروارید، کدورت قرنیه و… گفته میشود. این مشکلات معمولاٌ شدیدترین حالت آمبلیوپی را ایجاد میکنند.
علایم تنبلی چشم چیست؟
تشخیص تنبلی چشم کار آسانی نیست، زیرا تا زمانی که کودک مشکل واضحی نداشته باشد و یا دچار انحراف واضح چشمی نشود، والدین متوجه مشکل بینایی فرزندشان نخواهند شد. چشم پزشک نیز تنبلی چشم را بر اساس اختلاف قدرت بینایی بین دو چشم یا ضعف بینایی هر دو چشم تشخیص میدهد. اندازهگیری قدرت بینایی در کودکان کم سن، کار مشکلی است و چشم پزشک باید به وسیله روشهای خاص از جمله بررسی چگونگی تمرکز و تعقیب کردن اشیا توسط یک چشم در حالی که چشم دیگر پوشانده شده، قدرت بینایی کودک را تخمین بزند. باید به این موضوع مهم هم توجه داشت که ضعف بینایی در یک چشم همیشه به معنای تنبلی چشم نمی باشد؛ زیرا گاهی ممکن است این مشکل با تجویز عینک اصلاح شود. برخی مواقع نیز سایر بیماریهای چشمی مانند آب مروارید، عفونتها، تومورها و یا سایر اختلالهای داخل چشم موجب کاهش بینایی هستند که اگر امکان درمان آنها وجود داشته باشد، دید کودک نیز اصلاح میشود.اگر علت تنبلی چشم انحراف باشد، والدین کودک را با مشکل انحراف چشم نزد چشم پزشک میبرند و او متوجه تنبلی چشم هم میشود. اما بزرگترین اشکال اینجاست که ممکن است تنبلی چشم هیچ علامتی نداشته باشد به خصوص اگر یک چشم تنبل باشد. در این حالت به واسطه عیوب انکساری ظاهر چشمها کاملاً طبیعی است و به نظر نمیرسد دید کودک اشکالی داشته باشد.
معاینه تنبلی چشم کودکان
بچههای ۳، ۴ ساله نمیتوانند اعلام کنند که در دیدن مشکل دارند و چون همیشه همین طور دیدهاند و غیر از این تجربه دیگری برای دیدن نداشتهاند. در نتیجه عملاً تنها راه تشخیص این مشکل غربالگری است. تنها راه پیشگیری از تنبلی چشم تشخیص به موقع آن است و چون بسیاری از این عوامل برای خانوادهها ناشناخته است، چشم همه کودکان باید حداقل سه بار قبل از دبستان در زمانهای مختلف معاینه شود.
قبل از سن مدرسه باید برای تشخیص و درمان تنبلی چشم مراجعه شود و در معاینات ورود به مدرسه تنها باید ببینند کودک در چه وضعیتی قرار دارد، سن مدرسه و 6 سالگی برای درمان تنبلی چشم کمی دیر است و برای این بیماری مراجعه 3 سال به بالا ضرورت دارد. در صورتی که کودک مشکلی ندارد سالی یک بار و در غیر این صورت با نظر پزشک هر 6 یا 3 ماه و یا به طور ماهانه که بستگی به نظر پزشک دارد برای معاینه چشم کودک مراجعه شود.
انواع آزمایش برای تشخیص تنبلی چشم
معمولاً پزشک از طریق انجام یک آزمایش کامل چشمی، تنبلی چشم را تشخیص میدهد. به ویژه زمانی که یکی از چشمها ضعیفتر از چشم دیگر باشد، پزشک بیشتر احتمال تنبلی چشم را مد نظر قرار میدهد. بسته به سن کودک، آزمایشهای زیر در مورد او انجام میگیرد:نوزادان (۳ماهگی): آزمایش رفلکس قرمز، برای تشخیص کاتاراکت دورۀ خردسالی که از طریق یک ابزار نوری ذرهبینی (افتالمواسکوپ) انجام میگیرد.شیرخواران (۱تا ۲سال): آزمایش توانایی شیرخوار برای متمرکز شدن روی یک جسم و دنبال کردن اشیا متحرک و بررسی استرابیسم.کودکان نوپا (۲تا ۳سال): آزمایش رفلکس قرمز، فوتواسکرین و معاینۀ قدرت بینایی اتوماتیک.کودکان پیش دبستانی و بزرگتر (۵تا ۶سال): آزمایش از طریق نشان دادن عکس یا حروف که طی آن یک چشم را میبندند و با چشم دیگر نگاه میکنند.
پیشگیری و درمان تنبلی چشم
درمان تنبلی چشم به سه عامل بستگی دارد:
سنی که در آن تنبلی چشم به وجود آمده است.
مدتزمانی که از ایجاد تنبلی چشم گذشته است.
زمان شروع درمان تنبلی چشم کودک.
به طور کلی، آگاهی والدین و همکاری آنها کلید موفقیت در درمان است. درمان تنبلی چشم نیازمند همکاری بسیار زیاد والدین با متخصصان است.والدین باید بدانند که دوران کودکی تنها زمان دستیابی به درمان کامل است و در صورت از دست دادن آن، این فرصت برای همیشه از دست رفته است. همچنین والدین باید صبور باشند و انتظار بهبودی سریع را نداشته باشند.بعد ازینکه تشخیص قطعی این بیماری داده شد راههای مختلفی برای درمان وجود دارد:
1. بستن چشم سالم
بهترین درمان تنبلی چشم، بستن چشم سالم است تا چشم تنبل وادار به فعالیت شود و با تمرین دیدن، تنبلی آن برطرف شود. دوره زمانی بستن چشم در کودکان متفاوت و نسبتاً، طولانی است و از چند هفته تا چند ماه است که این دوره را متخصص تعیین میکند.مدت بستن چشم در طی روز را نیز متخصص تعیین میکند. با توجه به میزان تنبلی چشم، مدت زمان بستن معمولاً، بین 2 ـ 6 ساعت در روز، متغیر است.هر چه میزان تنبلی بیشتر باشد، مدت زمان بستن چشم سالم بیشتر خواهد بود. تحقیقات نشان میدهد که بستن بیش از 6 ساعت، اثر مطلوبی بر چشم ندارد و علاوه بر کاهش میزان همکاری کودک، گاهی باعث تنبلی در چشم سالم نیز میشود، لذا والدین باید مطابق دستور متخصص عمل کنند و نباید سعی کنند که چشم سالم را بیشتر از زمانی که پزشک تشخیص داده است، بسته نگه دارند.در طی مدت درمان نیز در فواصل مشخص، باید چشم کودک را متخصص معاینه کند، زیرا ممکن است نیاز باشد که مدت زمان بستن تغییر داده شود.ضمناً، با توجه به نظر متخصص، میتوان مدت بستن را در طی روز، به چند نوبت تقسیم کرد تا تحمل آن برای کودک راحتتر باشد.یادتان باشد که نحوه درمان و مدت زمان درمان هر کودک با کودک دیگر متفاوت است و فقط متخصص میتواند آن را تشخیص بدهد نه والدین کودک.لازم به ذکر است که با توجه به اینکه عود تنبلی چشم در اکثر مواقع بدون علامت است، لذا مراجعه منظم به متخصص و رعایت دقیق دستورات وی پس از درمان، تا سن 10 سالگی ضروری است.
والدین گرامی، برای جلب همکاری کودک در بستن چشم به نکات زیر توجه کنید:
برای بستن چشم کودک، او را مجبور نکنید و از جملات و کلمات مثبت استفاده کنید.
برای تعیین زمان بستن و باز کردن چشم، از یک زمانسنج استفاده کنید تا از نظر کودک زمانسنج، موجودی بد تلقی میشود، نه والدین.
بازی کردن در هنگام بستن چشم، ضمن سرگرم کردن کودک و تحمل بستن چشم، دید نزدیک وی را نیز تحریک میکند و سبب تقویت اثر بستن چشم میشود، لذا این کار توصیه میشود.توجه کنید زمانی که چشم کودک بسته است، از بازیهایی پرهیز کنند که احتمال سقوط یا خطر برای کودک دارد (مثل بازیهای دویدنی). همچنین آنچه در اینجا مهم است، حمایت کردن از کودک است و حتی باید برای کاری که انجام میدهد، پاداشی نیز در نظر گرفته شود.
در زمان بستن چشمها، کودک را به مهمانی یا به جایی نبرید که توجه اطرافیان یا دوستان به او جلب شود، زیرا باعث افزایش اضطراب کودک و کاهش همکاری او میشود و از ادامه درمان سر باز میزند.
چنانچه کودک به مهد میرود، با مربی او صحبت کنید تا در مهد با کودک رفتار مناسبی داشته باشد و سایر بچهها نیز توجیه شوند. به این ترتیب، ساعات حضور کودک در مهد برای او به صورت عادی طی میشود؛ در غیر این صورت، در زمان حضور کودک در منزل، چشم او را ببندید.
برای کودکانی که سن بیشتری دارند، موضوع را به شکل ساده و قابل فهم توضیح دهید.
از پوششهای چشمی زیبا استفاده کنید.
بعضی از پوششها، پوست کودک را تحریک میکند.حساسیت پوستی کودک را با تدابیر زیر به حداقل برسانید:
از گاز استریل در زیر پوشش چشمی استفاده کنید، به طوری که وسیعتر از پوشش باشد.
از پوشش چشمی ضدحساسیت استفاده کنید.
با متخصص مشورت کنید.
یادتان باشد که پوشش چشمی را هیچگاه روی عینک نبندید.
2. استفاده از عینک
گاهی اوقات، برای کمک به درمان، از عینک استفاده میشود. استفاده از عینک باید طبق دستور متخصص برای درمان عیوب انکساری چشم باشد. گاهی اوقات، استفاده از عینک به مدت طولانی لازم است، چون از برگشت تنبلی چشم جلوگیری میکند.
3. عمل جراحی تنبلی چشم
اگر تنبلی چشم بر اثر بیماریهای مادرزادی، مانند پایینافتادگی پلک یا سایر عیوب ساختمانی، ایجاد شده باشد، بهترین درمان عمل جراحی است.در آبمروارید مادرزادی اگر عمل جراحی پس از تولد تا سهماهگی و هر چه سریعتر انجام شود، نتیجه بهتری به دست خواهد آمد. اما پس از سهماهگی، نتیجه جراحی چندان رضایتبخش نخواهد بود.
4. انجام تمرینات چشمی
انجام تمریناتی مانند نقاشی کردن، بازی با خط و نقطه، استفاده از بازیهای کامپیوتری، پرتاب توپ به سوی هدف تعیین شده، کتاب خواندن، خمیربازی، و بریدن اشکال، در کنار سایر روشهای درمانی، میتواند بر بهبود دید کودک اثر بگذارد و درمان آن را تسریع کند.در اینجا چند مورد از تمرینات چشمی را مینویسم:
نقاشی کردن برای درمان تنبلی چشماگر کودک برای نقاشی کردن از مداد قرمز استفاده کند یا در صفحههای شطرنجی نقاشی کند و دقت کند که رنگها از اطراف خانههای شطرنجی بیرون نزند، تأثیر بیشتری در بهبود دید میگذارد.نقاشی با آبرنگ نیز بسیار مؤثر است. ضمناً، بهتر است که کودک یکبار با چشم تنبل و یکبار با چشم سالم (بستن چشم مقابل) نقاشی کند، سپس نقاشیها را با یکدیگر مقایسه و سعی کند که با چشم تنبل همانند چشم سالم کار کند.
بازی خط و نقطه و بالا بردن توانایی چشماگر بیمار به نقاشی کردن علاقه ندارد، بهتر است به وی تمرینات خط و نقطه بدهیم. با وصل کردن نقطهها به یکدیگر با چشم تنبل، توانایی آن چشم بیشتر میشود. بهتر است این کار با مداد قرمز انجام شود.
استفاده از بازیهای کامپیوتری در درمان تنبلی چشمدر این روش، بهتر است که کودک در بازی، امتیازهایی را که با چشم سالم و چشم تنبل خود به دست آورده است، با یکدیگر مقایسه کند و بتواند با انجام تمرینهای زیاد، امتیازهای دو چشم را برابر کند.
پرتاب توپ به سوی هدف راهی دیگر برای درمان تنبلی چشمپرتاب هدفمند نیز تمرین مؤثری است. برای این تمرین چند شی توخالی، مثل جعبه، تابه، قابلمه و کاسه را روی زمین، بر روی یک خط و با فاصله چند سانتیمتر از یکدیگر قرار دهید. سپس از کودک بخواهید درون آنها توپ بیندازد.برای این کار میتوان از توپ پینگپنگ یا هر توپ کوچک و بیخطر دیگری استفاده کرد. لازم به توضیح است که استفاده از انواع توپهای قرمزرنگ میتواند در کوتاهکردن دوره درمان مؤثر واقع شود.
کتاب خواندن و مقابله با تنبلی چشمبا کودکتان کتاب بخوانید و اگر نمیتواند کتاب بخواند، کتابهای بدون کلمه را با هم ورق بزنید، آنها را به کودک نشان دهید و دقت او را به اَشکال جلب کنید.فعالیتهای که ذکر شد، ضمن تحریک بینایی کودک باعث میشود که زمانهای بستن چشم برای کودک راحتتر بگذرد.
چطور باید تنبلی چشم کودک را در خانه آزمایش کرد؟
یک راه ساده برای ارزیابی اینکه هر دو چشم کودکتان کار خود را انجام میدهند یا خیر وجود دارد. همچنین همراهی یک نفر دیگر برای انجام این تست میتواند به شما کمک کند. مراحل این آزمایش ساده به شکل زیر است:
یکی از چشمهای کودکتان را بپوشانید.
یک شیء مانند خرس عروسکی برای یک کودک خردسال یا عکس یا حروف الفبا برای یک کودک بزرگتر را مقابل او نگه دارید.
ببینید وقتی شیء را مقابل او به چپ و راست و بالا و پایین حرکت میدهید، کودکتان آن را با چشم بازش دنبال میکند یا خیر.
از یک کودک بزرگتر نیز میتوانید بپرسید که آن حرف الفبا چیست یا سؤالی دربارهٔ تصویر یا شیء بپرسید.
سپس چشم دیگر را بپوشانید و ببینید که آیا آن شیء را نیز به همان خوبی و تا همان فاصله دنبال میکند یا خیر.
اگر در تمام دفعات انجام این تست به نظر رسید که فرزندتان با یک چشم بهتر از دیگری میبیند، یک وقت ویزیت از پزشک فرزندتان یا یک چشمپزشک برای انجام غربالگری بینایی بگیرید تا مشکل را تشخیص دهند و درمان کنند، هرچند انجام این آزمایش در مورد یک کودک نوپا که ممکن است قبل از تمام شدن تست، به آن بیعلاقه شود یا حواسش پرت شود کمی مشکل است. اما در هر صورت اگر یک چشم کودکتان ضعیفتر به نظر میرسد، سعی کنید یک بار دیگر این آزمایش را انجام دهید و این بار تست خود را با چشم دیگر شروع کنید.
نکاتی مهم درمورد اصول تغذیه تقویت چشم
تقویت چشم و بینایی با تغذیه را که می شنویم یاد هویج می افتیم. درست است که هویج موجب تقویت چشم می شود اما مواد غذایی دیگری هم هستند که اثراتی فوق العاده در تقویت چشم دارند.
چشم عضو مهمی است که به مراقبت های زیادی نیاز دارد و یکی از این راهها رعایت اصول تغذیه برای داشتن چشمانی سالم است.
مواد غذایی مفید برای تقویت چشم و تاثیر تغذیه بر بینایی
به طور کلی شما باید مقادیر زیادی سبزیجات سبز و پر برگ و هفته ای دو بار ماهی مصرف کنید تا چشمی سالم داشته باشید اما در کنار این نکته با برخی از مواد غذایی مفید برای چشم آشنا شوید.
هویج با داشتن ویتامین A تبدیل می شود. این ویتامین سلامت کلی چشم را بهبود می بخشد.
مصرف غذاهای بتا – و لیکوپن را افزایش دهید و یا از مکمل های غنی ویتامین A استفاده کنید.
اسفناج و کلم بروکلی نه تنها غنی از ویتامین های C،B،A و E و مواد معدنی و روی هستند بلکه غنی از لوتئین و زیزانتین نیز هستند. مصرف روزانه اسفناج، می تواند مانع بروز اختلال هایی مانند آب مروارید و تباهی لکه زرد شود .اسفناج، برای سلامت قرنیه چشم نیز مفید است و بروکلی با داشتن ویتامین B، لوتئین و زیزانتین نه تنها باعث تقویت بینایی می شود بلکه از چشم ها حفاظت می کند و از تاری دید پیشگیری می کند.
تقویت چشم با گیاهان دارویی
از لحاظ طب سنتی مواد غذایی مفید و مضر برای چشم و بینایی شامل:
زردچوبه – هویج – آویشن – شلغم – رازیانه – بادام شیرین با نبات – مغزها بطور کلی مانند بادام، گردو، پسته، فندق – مربای هلیله – دارچین، زعفران و کندر
نسخه های طب سنتی برای تقویت چشم و بینایی
هر روز یک گرم آمله کوبیده در عسل حل کرده میل نمایند قوت چشمها زیاد می گردد.
مخلوط بادام و رازیانه:
بادام و دانه رازیانه را تهیه کنید.
این پودر و یک لیوان شیر را قبل از رفتن به تخت خواب مصرف کنید.
از مصرف آب به مدت دو ساعت بعد از مصرف شیر پرهیز کنید.
برای چهل روز از این برنامه پیروی کنید.
نبایدهایی برای تقویت بینایی و چشم
در بخش تغذیه مناسب تقویت چشم و بینایی سری بایدها و مفیدها را گفتیم و حالا نوبت به نبایدهاست که شما باید در برنامه غذایی خود رعایت کنید.
از مصرف گوشت های خشک و فرآوری شده تا حد امکان پرهیز کنید.
برای جلوگیری از ضع بینایی و دید مصرف غذاهای غلیظ مانند حلیم و کله پاچه را به حداقل برسانید.
مواد غذایی نفاخ و تحریک کننده معده و روده عدس، پیاز، سیر، تره، شاهی، بادنجان، باقلا، لوبیا، کلم، شوید، زیتون خام
خوراکهای ترش مانند سرکه، سیب ترش برای بینایی خوشایند نیستند.
مصرف زیاد خوراکهای شور مانند کنسروها، خیارشور، چیپس و پفک دلیلی است بر ضعف بینایی شما
در حالت سیری هرگز به غذاخوردن ادامه ندهید.
سیر و با شکم پر خوابیدن از علل دیگر ایجاد ضعف چشم است.
نکاتی برای تقویت و حفظ سلامت بینایی خوب:
بهداشت خوب چشم ها را با شستن صحیح آن ها با آب سرد و یا گلاب در هر روز حفظ کنید. گلاب در کاهش فشار چشم و خارش به ویژه در تابستان موثر است.
از لمس کردن چشم ها بدون شستن دست ها پرهیز کنید.
وضعیت لنزهای طبی خود را بررسی کنید.
از قرار گرفتن در معرض نور آفتاب بسیار دوری کنید و زمانی که در معرض نور خورشید قرار می گیرید، عینک آفتابی محافظ و یا کلاه خود را بپوشید.
چیزهای دیگری هم هست که باید مواظبشان باشید.
توصیه های دیگر:
به صفحه تلویزیون یا صفحه کامپیوتر خود خیره نشوید، چون به فشار چشم کمک می کند.
هنگام کار با یک کامپیوتر، مانیتور را در فاصله ای مناسب، حدود 18 تا 24 اینچ دورتر قرار دهید. ارتفاع صفحه مانیتور باید درست در پایین سطح چشم باشد.
هر 20 دقیقه یک بار وقفه های بصری مکرر داشته باشید و چشمان خود را آرام کنید.
از مطالعه در نور کم خودداری کنید چون باعث فشار روی ماهیچه های چشم می شود.
عینک هایی را که مناسب نیستند استفاده نکنید، این برای کودکان اهمیت ویژه ای دارد.
معاینه عمومی منظمی داشته باشید.
همیشه از لوازم آرایش چشم با کیفیت خوب استفاده بکنید و لوازم آرایش چشم قدیمی را دور بیندازید.
خوابیدن نادرست مانند محرومیت خواب منجر به ناراحتی چشم و دید تار می شود.
چشم های خود را به طور غیر ضروری مالش ندهید.
از رژیم غذایی غنی ویتامین C استفاده کنید.
در هنگام شستن صورت، آب را در دهان نگه دارید.
از غذاهای غنی از روغن، چرب یا تند پرهیز کنید.
سیگار نکشید یا الکل مصرف نکنید.
از استرس داشتن جلوگیری کنید و زمانی که آزاد هستید چشم هایتان را شل کنید.